Waarom stijgt de rente in de eurozone, maar niet in de VS? En wat betekent dat voor ons?

(HLN.be, 16 juni) Al maanden verhogen de centrale banken in Europa, de VS en China de rente. Maar deze week was anders. De rente in euro gaat hoger en de dollarrente blijft onveranderd. In China verlagen de centraal bankiers de rente zelfs. Wat is er aan de hand? We vragen aan onze geldexpert Pascal Paepen hoe ze de rente bepalen en wat de gevolgen zijn voor de economie, de beurs, onze leningen en onze spaarrekening: “De hoge rente kan de economie en de bedrijven pijn doen.”

De tijd van gratis geld is voorbij

Eén ding mag duidelijk zijn: de tijd van goedkoop geld is voorbij. Kon je anderhalf jaar geleden in ons land nog aan een hypotheeklening geraken met een rente van amper 1 procent vast gedurende 20 jaar, dan kan je daar vandaag alleen maar van dromen.

In juli vorig jaar verhoogde de Europese Centrale bank (ECB) de eurorente voor het eerst in 11 jaar. Van een hoge rente was toen nog geen sprake. De instelling in Frankfurt verhoogde de depositorente van -0,5 procent naar 0 procent. De depositorente is het tarief dat de commerciële banken krijgen op hun rekening bij de Europese Centrale Bank. Sinds juni 2014 moesten die dus geld opleggen als ze kapitaal parkeerden bij de centrale bank. Voor de banken kwam er eindelijk een einde aan de negatieve rente. Tegelijkertijd kwam er een einde aan gratis krediet. Konden de banken tot 27 juli vorig jaar nog geld lenen aan 0 procent bij de ECB, dan betaalden ze daar vanaf 27 juli 0,50 procent voor.

Die eerste renteverhoging werd gevolgd door meer renteverhogingen. Gisteren was al de achtste rentestijging op rij. De banken in de eurozone krijgen daardoor volgende week al 3,5 procent op hun spaarrekening. Willen ze geld lenen bij de bank der banken, dan betalen ze daarvoor 4 procent.

Waarom verhoogt de Europese Centrale Bank de eurorente?

In Europa komt er niet snel een einde aan de renteverhogingen. Gisteren kwamen er alweer 25 basispunten (0,25 procent) bij en volgende maand komt daar wellicht nog eens 25 basispunten bij. Dan gaan we naar een depositorente van 3,75 procent. Het is al van mei 2001 geleden dat de referentierente in euro nog zo hoog was.

De ECB verhoogt de rente omdat de inflatie, die weliswaar al fors gedaald is, nog altijd te hoog is. De centrale bank wil een inflatie van net geen 2 procent. Ik denk dat ze daar in de toekomst wel eens ‘net geen 3 procent’ van zou kunnen maken. Maar Christine Lagarde van de Europese Centrale Bank stelde gisteren dat de inflatieverwachting voor de eurozone dit jaar 5,4 procent bedraagt. Een pak hoger dus. Een hogere rente zou de inflatie moeten temperen omdat we dan in principe meer sparen, minder lenen en minder investeren en consumeren. De ECB kan gerust de rente nog wat verhogen omdat de negatieve gevolgen voor economie en werkgelegenheid voorlopig beperkt zijn.

De Amerikaanse centrale bank last een pauze in

Aan de andere kant van de Atlantische Oceaan hebben we een ander scenario. Daar blijkt de inflatie op een maand tijd al gezakt van 4,9 naar 4 procent. Voor de Federal Reserve (Fed), de Amerikaanse centrale bank, is dat een reden om een pauze in te lassen. Woensdag werd daarom beslist om de dollarrente ongewijzigd te laten op 5 à 5,25 procent. Jerome Powell, de voorzitter van de Fed, liet wel doorschemeren dat de dollarrente later dit jaar wel nog een keer of twee kan verhoogd worden. Maar momenteel willen de Amerikaanse centraal bankiers dus afwachten. Dat is misschien vooral goed nieuws voor wie een reis naar de VS plant. Een rente die niet zo snel meer stijgt, zou de dollar kunnen verzwakken ten opzichte van de euro. Om dezelfde reden zou ik geen dollars kopen en die op een termijnrekening zetten. Wat je wint aan hogere rente, zal je wellicht verliezen aan een daling van de Amerikaanse munt.

Het is ook vrij logisch dat de Amerikaanse centraal bankiers sneller stoppen met renteverhogingen dan hun Europese collega’s. De ECB verhoogde pas voor het eerst de rente in juli 2022. Gisteren hadden we rentestijging nummer acht. In de VS dateert de eerste renteverhoging al van maart 2022 en daar is de rente sindsdien al tien keer verhoogd. De Europese centraal bankiers nemen hun tijd om de rente aan te passen. Het zal dan ook wat langer duren.

Chinese centrale bank verlaagt de rente

Ook in Azië bepalen centraal bankiers deze week de rente. Vandaag, vrijdag, vergaderden de beleidsmakers van de Bank of Japan. In China liet de People’s Bank of China dinsdag al weten de rente te … verlagen! De bank verraste met de eerste rentedaling sinds augustus vorig jaar. De kortetermijnrente in Chinese yuan daalde van 2 procent naar 1,9 procent. Peking doet dit om de economie te stimuleren. Begin dit jaar werd verwacht dat de economie in China dit jaar 5 procent zou kunnen groeien. Maar het gaat niet zo vlot als de communistische partij wil. En dus gaat de rente er omlaag opdat Chinezen minder zouden sparen en meer zouden consumeren. Ook in de VS en in de eurozone zal de rente uiteindelijk weer dalen. Is het niet eind dit jaar, dan wellicht wel volgend jaar. Rentebewegingen zijn dan ook cyclisch. Op lange termijn gaan ze altijd op en neer, afhankelijk van de hoogte van de inflatie en de stand van de economie en de werkgelegenheid.

Wat zijn de gevolgen voor ons?

Voor de economie en de koersen van aandelen en obligaties zijn die rentestijgingen in principe geen goede zaak. Op de beurzen was dat vorig jaar duidelijk te merken. Die daalden fors. Ook de obligatiefondsen verloren terrein. Dit jaar is de rust weergekeerd. In Brussel staat de Bel20 weliswaar nog op een verlies van 1 procent, maar de wereldbeurzen presteren prima. In Amsterdam is er dit jaar al 10 procent winst geboekt, in Frankfurt staan we zelfs 16 procent hoger en op Wall Street hebben de Dow Jones en de Nasdaq dit jaar al respectievelijk 4 procent en 32 procent gewonnen. Beleggers gaan ervan uit dat de hogere rente de bedrijven en de economie pijn gaan doen. Wellicht komen we zelfs in een recessie. Maar die economische terugval zou al bij al geen drama zijn voor de economie of de bedrijfswinsten.

Wij voelen de hogere intresten vooral in de hogere rentetarieven voor leningen. Net als overheden, banken en andere ondernemingen, moeten gezinnen nu ook al fors hogere rentes betalen. Het goede nieuws is dat de banken de rente ook al wat hebben verhoogd op termijn- en spaarrekeningen, al zijn die rentestijgingen helaas nog beperkt.