Valt de Franse regering vandaag?

De financiële markten hebben er de laatste weken almaar minder vertrouwen in dat Frankrijk zijn begroting op orde kan krijgen. Vandaag staat in het Franse parlement een vertrouwensstemming ingepland over de toekomst van premier Bayrou. Als hij er niet in slaagt om brede steun te vinden voor zijn bezuinigingen, is de kans reëel dat zijn regering valt.

Instabiele regeringen

Daarmee zou Bayrou de tweede Franse premier zijn die moet opstappen sinds president Emmanuel Macron vorig jaar vervroegde verkiezingen uitschreef. Die leidden tot een compleet verdeeld parlement. De vorige Franse regering, onder leiding van Michel Barnier, viel in december 2024. De reden? Hij probeerde een pakket van 40 à 60 miljard euro aan besparingen en belastingsverhogingen door de Assemblée Nationale te loodsen. Omdat Barnier geen meerderheid in het parlement had, gebruikte hij het omstreden artikel 49.3 van de Franse grondwet om de begroting zonder parlementaire goedkeuring door te drukken. Dat pikte de oppositie niet: die diende een motie van wantrouwen in en Barniers regering mocht opkrassen.

Vandaag lijkt de geschiedenis zich te gaan herhalen

Zowel de vakbonden als de oppositie verweren zich als een duivel in een wijwatervat tegen het besparingspakket van Bayrou. Vooral de schrapping van twee publieke feestdagen (8 mei en paasmaandag) doet de vakbonden steigeren. Op 10 september stonden er al massale stakingen gepland door de protestbeweging ‘Bloquons Tout’ — een ‘algemene blokkade’ dus. Het ligt voor partijen als het radicaal-linkse La France Insoumise van Jean-Luc Mélenchon en de zich langzaam herstellende PS dan ook moeilijk om politieke steun te geven aan de besparingsplannen. Aan de rechterzijde weigert het Rassemblement National van Marine Le Pen de regering te redden.

Financiële markten roeren zich

Alleen: het geduld van de financiële markten raakt stilaan op. De tienjaarsrente op Franse staatsobligaties (dé referentie in de markt) is recent gestegen en ligt nu al hoger dan die van Griekenland. Dat is opvallend, want Griekenland wordt al sinds de schuldencrisis vijftien jaar geleden gezien als de zieke man van Europa. De hogere rente wijst erop dat beleggers Frankrijk als een meer risicovolle belegging zien dan Griekenland.

En het lijkt er financieel niet makkelijker op te worden voor Frankrijk in de nabije toekomst. Dit jaar alleen al moet onze zuiderbuur zo’n 300 miljard euro aan schuld herfinancieren. Maar het is al van 2011 geleden dat Frankrijk zo’n hoge rente moest betalen als vandaag. In 2020 kon het land nog tegen negatieve rentes geld lenen, maar vandaag betaalt men op nieuwe obligaties 3,58 procent. Oude obligaties moeten dus geherfinancierd worden tegen een hogere rente. En dat zet de begroting nog meer onder druk.

Begrotingstekort verkleinen

Om het begrotingstekort te verkleinen, heeft Frankrijk niet veel opties. Het land zou de belastingen kunnen verhogen, maar die zijn nu al erg hoog. Om de pensioenen en ziekenzorg te beschermen, zou men de sociale lasten kunnen optrekken, maar ook die bedragen vandaag al 40 procent van het brutoloon. En (grote) bedrijven worden in vergelijking met andere Europese landen al relatief zwaar belast. De vennootschapsbelasting bedraagt in Frankrijk 25 procent, terwijl bedrijven met een hoge omzet nog hogere belastingen betalen.

Om het begrotingstekort te verkleinen, heeft Frankrijk dus niet veel opties.

Toch moet het gat in de begroting dringend gedicht worden. In juli bedroeg het begrotingstekort van Frankrijk al 142 miljard euro, of 6 procent. Dat is het dubbele van wat het Verdrag van Maastricht toelaat. Door de stijgende rente dreigt Frankrijk in een schuldenspiraal terecht te komen, met almaar stijgende rentes en een almaar stijgend begrotingstekort. Waardoor er ook almaar meer geleend moet worden, de markten meer en meer beginnen twijfelen aan Frankrijk en dus hogere rentes eisen. Zo dreigt de financiële situatie alleen maar erger te worden.

Besparingen in pensioenen en uitkeringen

En zo komen we bij de olifant in de kamer: de grootste uitgaven die Frankrijk vandaag doet, zijn die voor de welvaartsstaat. Wil Frankrijk geld besparen, dan is het cijfermatig het meest efficiënt te snoeien in de pensioenen en de sociale uitkeringen. Alleen is het maar de vraag of de Fransen het zomaar zullen pikken dat aan hun verworven rechten gemorreld wordt.

Ongeveer 14 procent van het Franse bbp gaat vandaag naar de pensioenen, dat is het hoogste percentage in Europa. De kinderbijslag en werkloosheidsvergoedingen zijn uitkeringen uit de andere uitgavencategorieën die in het vizier komen.

Defensie buiten schot

Op defensie zal er alvast niet bespaard worden. Macron wil het defensiebudget dit jaar verhogen met 3,5 miljard euro en volgend jaar nog eens met 3 miljard euro. Als daar niet mag worden bespaard, dan kom je al snel weer uit bij het onderwijs, bij de lerarensalarissen en de schoolinfrastructuur.

Of het Bayrou lukt om een akkoord uit de brand te slepen, weten we maandag. Niet alleen de vakbonden en de achterban, maar ook de financiële markten zullen dit keer de politieke onderhandelingen nauwgezet volgen. Die financieren vandaag de staatsschuld, die met meer dan 5000 euro per seconde blijft stijgen. Of ze dat tegen de huidige rentevergoeding zullen blijven doen, zal afhangen van of Frankrijk zijn schulden onder controle krijgt. En dat zal ook bepalen of de Franse begrotingscrisis impact zal hebben op de financiële markten in de komende dagen en weken.

Dit artikel werd oorspronkelijk gepubliceerd op Doorbraak.be en is gratis toegankelijk voor de leden van Spaarvarkens.be