“Geef kinderen nooit het gevoel dat ze mee moeten doen met een hype of mode”: deze 10 geldlessen zouden kinderen moeten leren op school

Of geld nu wel of niet gelukkig maakt, daar zijn mensen het niet over eens. Maar het staat wel vast dat geld belangrijk is. Niemand kan immers zonder geld. Opdat zo weinig mogelijk mensen geldzorgen hebben, weten we best allemaal een paar essentiële zaken over het slijk der aarde. We leren die helaas niet altijd op school. Aan onze geldexpert Pascal Paepen, zelf ook docent, vragen we wat scholieren zeker zouden moeten leren over geld opdat ze later zo sterk mogelijk in het leven staan.

Het is jammer, maar de meesten van ons hebben op school amper iets geleerd over economie, belastingen, verzekeringen, beleggen en andere geldzaken. Nochtans is het heel belangrijk dat we daar iets over weten. Wie geen geldzorgen heeft, kan genieten van een goede nachtrust en hoeft niet wakker te liggen van geldproblemen. Miserie om geld moeten we zoveel mogelijk vermijden. Je begint daarom best zo vroeg mogelijk aan geldlessen. En wat je kinderen niet op school leren, kan je hen altijd nog zelf leren. Welke tien zaken over geld zou iedere tiener moeten weten?

1. Wees spaarzaam en leer sparen

De Algemene Spaar- en Lijfrentekas, de ASLK, heeft destijds nog een hele generatie landgenoten leren sparen. Dat gebeurde met schoolsparen, waarbij jonge kinderen onder zachte dwang op regelmatige basis wat geld moesten opzijzetten. Dat is gelukt. We zijn nu een sparend volk. Laten we die houding doorgeven aan onze kinderen. Sparen is uitgestelde consumptie. Je doet niet alles meteen op, maar houdt een appeltje bij voor de dorst. Die reserve geeft je gemoedsrust en maakt je veel sterker. Wat er ook gebeurt, je kan altijd terugvallen op een spaarpot. Leen niet voor consumptie, maar leg spaarpotjes aan voor wat je wil kopen. En probeer altijd van je ‘noodreserve’ af te blijven. Laat die liever nog wat aangroeien zodat je later nog een grotere spaarbuffer hebt.

Pascal Paepen

Voel je je verplicht dure merkkledij te kopen om bij een groep te kunnen horen? Dan zijn dat foute vrienden. Vrienden kies je om wie ze zijn en niet om wat ze hebben.

2. Pas op voor foute vrienden

Mensen die uiterlijke tekenen van rijkdom vertonen, zijn lang niet altijd rijk. Een patser heeft zijn dure auto waarschijnlijk geleased. Wie echt veel geld heeft, hoeft dat niet te tonen en toont dat meestal ook niet. Laat kinderen dus nooit het gevoel hebben dat ze mee moeten doen met een hype of mode. Dienen ze dure merkkledij te kopen om bij een groep te kunnen horen? Dan zijn dat foute vrienden. Vrienden kies je om wie ze zijn en niet om wat ze hebben. Je vrienden koop je dus niet. Dat zou een heel dure zaak zijn en je uiteindelijk opzadelen met mensen die geen echte vrienden zijn. Je blijft daar dus maar beter van weg.

3. Hoed je voor bedriegers

Nog een minder aangename categorie is die van bedriegers. Bedrog is van alle tijden en soms hoor je ook wel eens dat mensen ‘willen bedrogen worden’. Het is inderdaad opvallend dat mensen spontaan in de val van sjoemelaars en charlatans lopen. Ze beloven gouden bergen, maar zijn enkel uit op je centen. Of je nu meedoet aan een piramidespel, of je denkt geld te verdienen als geldezel, je zal in beide gevallen je geld en je reputatie verliezen. Als het te goed is om waar te zijn, dan is het meestal niet waar.

4. Doe wat je graag doet. Ga op zoek naar je talenten

Wil je geld verdienen? Doe dan vooral de dingen die je graag doet. Die doe je immers met plezier en daar investeer je dus graag je kostbare tijd en energie in. Op termijn zullen je mensen je talent waarderen en er ook voor betalen. Wie van zijn hobby zijn beroep maakt, heeft nooit het gevoel te ‘moeten’ werken. Dit is belangrijk omdat er bij nogal wat jongeren het idee leeft dat werken ‘slecht’ is. Die jongeren worden later mogelijk erg ongelukkig of gaan op het slechte pad.

5. De hypotheeklening is een magnifiek product

De huizenprijzen zijn erg hoog en doen jongeren misschien denken dat zij er nooit in zullen slagen om een stekje voor zichzelf te kopen. Ze beschouwen zich als een verloren generatie en voelen zich moedeloos. Dat is jammer en fout. Wil je later een huis kopen, dan hoef je niet eerst het reusachtige aankoopbedrag te sparen. Wie al tien procent van de prijs van een woning bij elkaar kan sparen, kan vervolgens immers aankloppen bij de bank voor een hypotheeklening. Je kan dan toch al een eigen huis kopen en er eventueel de rest van je leven in wonen zonder dat je huur hoeft te betalen. Dankzij de hypotheeklening geniet je bovendien ook mee van iedere prijsstijging van vastgoed.

6. Vergeet je niet te verzekeren

Heb je een kostbaar goed, zoals een huis, of een auto, of zelfs een brommer, dan is het heel belangrijk dat je een verzekering neemt. Niet alleen kan je huis verloren gaan in een brand of kan je auto gestolen worden, je zou ook zelf ongewild schade kunnen veroorzaken aan een ander. Om die reden is er een verzekering. Verzekeringen zijn voorbeelden van solidariteit. We leggen met zijn allen wat samen in een pot waaruit we geld halen als één van ons schade heeft of ongewild schade heeft berokkend. Waar zouden we staan zonder verzekeringen? Bij een beetje pech zou je dan snel verarmen.

7. Praat over geldzaken en ga op zoek naar betrouwbare informatie

Je kan niet alles weten, maar gelukkig zijn er betrouwbare vrienden, collega’s en familieleden waarop je een beroep kan doen. Vraag hen om informatie. Geld hoeft geen taboe te zijn, dus stel je vragen. Let wel op de bron van de informatie en check de betrouwbaarheid. Iemand die anoniem is, geeft meestal niet om zijn reputatie en kan een hoop onzin vertellen. Maar wie al een eigen zaak is begonnen of een huis heeft gebouwd, is vaak bereid om veel kennis te delen.

8. Respecteer ondernemers en onderneem zelf

Jaloezie maakt niemand beter. In plaats van jaloers te zijn op een succesvol ondernemer, doe je er beter aan om op zoek te gaan naar de reden van zijn succes. Een beetje geluk zal er altijd bij komen kijken, maar vaak ook een strak plan en veel werklust. Wie even succesvol wil zijn, kan in de leer gaan bij een ondernemer en de kneepjes van het vak leren. Als je je ogen uitkijkt, kan je op een stage of tijdens een studentenjob heel veel leren om later zelf sterker te staan in wat je onderneemt.

Pascal Paepen

Een politicus die zomaar cadeaus uitdeelt, is niet noodzake­lijk een goed politicus, want je moet die cadeaus uiteinde­lijk zelf mee betalen.

9. Belastingen zijn een noodzakelijk kwaad

Niet alles wat je verdient, mag je houden. De overheid neemt ook een grote hap uit je inkomen. Zelfs als dat bij een student nog niet het geval is, is het toch belangrijk dat ook die weet dat de overheid te pas en te onpas belastingen heft op wat wij consumeren, bezitten en verdienen. Laat een jongere eens een belastingbrief invullen, hoe moeilijk dat ook lijkt. Hij zal dan ook leren dat goed onderwijs en een uitstekende gezondheidszorg niet evident zijn. Misschien wordt hij dan ook wel kritisch over ongepaste overheidsuitgaven en het gebrek aan discipline bij de regering. Een politicus die zomaar cadeaus uitdeelt, is niet noodzakelijk een goed politicus, omdat je die cadeaus uiteindelijk zelf moet betalen.

10. Leer beleggen

We leren onze kinderen vaak te sparen voor later, maar vergeten erbij te zeggen dat geld dat eeuwig geparkeerd staat op een cash rekening uiteindelijk zijn waarde zal verliezen. Wie zijn spaargeld wil beschermen tegen inflatie zal automatisch zijn centen gaan beleggen. Op die manier profiteer je mee van de winsten die grote en minder grote succesvolle bedrijven maken. Wie belegt, informeert zich vaak ook veel beter over wat zich allemaal afspeelt in de wereld omdat alles nu eenmaal invloed heeft op de aandelenkoersen. Wie belegt, beseft dat geld op zich relatief weinig waarde heeft, maar dat we er wel waarde aan hechten, zolang we het financiële systeem vertrouwen. Die kennis alleen al is heel waardevol. Het is meteen ook de reden waarom ik al belegde als tiener en dat altijd zal blijven doen.

(12/01/2023 Het Laatste Nieuws)