Hoe plaats je een slim beursorder?

In het digitale tijdperk is zelf een beursorder instellen het nieuwe normaal. En na enkele keren ook best gemakkelijk. Maar u kan uw beleggingsstrategie ook verknoeien door niet het juiste order te plaatsen.

Laten we ervan uitgaan dat u als ­belegger een goede huisvader of -moeder bent: iemand die vooral in aandelen en ETF’s (indextrackers) belegt voor een rendement op langere termijn. Kortetermijnoperaties zijn dan eerder uitzondering dan de regel. Obligaties en beleggingsfondsen laten we buiten beschouwing omdat die meestal geen beursnotering hebben, hoewel u ze wel via een online broker kan kopen en verkopen.

1. Het marktorder

Dit is het eenvoudigste beursorder. Als belegger zeg je in dit geval: ‘kopen of verkopen aan de koers’.

Het grote voordeel is dat u zeker bent van de aankoop. Nemen we ons orderboek van D’Ieteren als voorbeeld (zie tabel): als we een marktorder plaatsen voor de aankoop van tien aandelen D’Ieteren, zal dit onmiddellijk uitgevoerd worden aan een koers van 182,40 euro per aandeel. Er zullen drie aandelen aan 182,40 euro te koop blijven, want er waren in totaal dertien aandelen te koop tegen die prijs. Als u een verkooporder aan marktprijs plaatst voor vijftig aandelen D’Ieteren, zal u er 182,10 euro per stuk voor krijgen. In het orderboek blijven nog orders staan om 59 aandelen te kopen aan die prijs.

U kan ook een marktorder plaatsten als de beurs gesloten is. Het zal dan in het orderboek komen kort voor de handel weer opent. Bij het begin van de handel is er een zogenaamde fixing. Alle orders die buiten de normale beursuren doorgegeven zijn, worden samen ‘gefixt’. Alle koop- en verkooporders worden tegenover elkaar geplaatst en de prijs wordt zo gezet dat een maximaal aantal aandelen verandert van eigenaar, of ‘gefixt’ wordt. Ook bij de sluiting van de handel is er zo’n fixing. Wie een marktorder heeft geplaatst, krijgt of betaalt die fixingprijs. Alle orders ‘aan de koers’ worden met voorrang op andere orders uitgevoerd. Dat illustreert het voordeel van het marktorder: (bijna) zekere uitvoering (als er tegenpartijen zijn).

Natuurlijk kan er op een dag of weekend zonder handel veel gebeuren en kan de koers bij herneming van de handel sterk afwijken. Zolang de handel nog niet is gestart, kan u uw order annuleren. In de meeste gevallen zal een belegger zo’n marktorder buiten de beurstijd alleen plaatsten als hij absoluut zeker wil kopen. Bij minder liquide aandelen gebruikt u best geen marktorders om te vermijden dat u koopt of verkoopt aan iemand die alleen wil handelen aan een koers die veel lager of hoger is.

2. Het limietorder

Het grote voordeel van het limietorder is dat u kunt aangeven tegen welke prijs u maximum wil kopen of welke prijs u minstens wil krijgen. Het nadeel: u bent niet zeker of u de aandelen die u wenst ook effectief zal kunnen kopen – of in het andere geval ervan af zal geraken. Deze onzekerheid vergroot naarmate uw limietprijs afwijkt van de actuele koersen.

U wilt bijvoorbeeld tien aandelen D’Ieteren kopen aan maximaal 150 euro per stuk. Normaal zal u alleen bediend worden als de beurzen in een zware baisse terechtkomen. Of als er slecht nieuws zou ­komen voor D’Ieteren. Nu gebeurt het omgekeerde, want het bedrijf maakte dinsdagavond na beurstijd sterke resultaten over het boekjaar 2023 bekend.

Stel dat die resultaten u overtuigd hebben om alsnog mee te liften op de waardecreatie die D’Ieteren de volgende jaren wil realiseren. U kan dan een marktorder plaatsen en bent zeker dat de gewenste aandelen D’Ieteren bij de heropening van de beurshandel in uw portefeuille komen. Of u kunt een aankooporder plaatsten met een limiet van, bijvoorbeeld, een paar procent boven de slotkoers. Zo stijgt de kans dat uw order uitgevoerd zal worden als de beurshandel herneemt. Eenmaal u beslist in een aandeel te stappen met de bedoeling dit lang bij te houden, wilt u het aandeel niet missen. Het is een nachtmerrie van elke belegger om een aandeel waar men naast greep door een te krenterige limietorder, daarna jarenlang te zien stijgen.

Tegelijk beperkt u met de limiet het risico dat u, zoals met een marktorder, plots veel meer moet betalen. Soms reageren beleggers overenthousiast. Maar vaak duurt het ook even voor het goede nieuws volledig in de koers is verwerkt. De dag na de bekendmaking van de resultaten van D’Ieteren opende het aandeel 3,3 procent hoger. Bij het slot was de klim opgelopen tot 6,7 procent. Elke situatie is anders; hier speelt de ervaring, het beoordelingsvermogen of het geluk van de belegger een grote rol.

Een strategie kan ook zijn om opportunistische orders te plaatsen met heel lage limietkoersen om te kopen of heel hoge limietkoersen om te verkopen. De beurzen kunnen sterker schommelen dan u voor mogelijk houdt en dan maakt u daar zo gebruik van.

Tot slot is het belangrijk de geldigheid van de beursorder op “GTC” te zetten: “good ‘til canceled”. Uw order blijft in de markt tot u het annuleert. U kan ook kiezen voor een bepaalde dag of voor gelijk welke periode. Let wel: orders vervallen normaal automatisch als een aandeel geschorst wordt of bij uitkering van een dividend.

Hoe werkt een orderboek?

Bij een beursnotering kan een aandeel doorlopend verhandeld worden, zolang er kopers en verkopers zijn. Bij minder verhandelde aandelen kunnen er periodes of zelfs hele dagen zonder handel zijn. 

Kopers en verkopers plaatsen hun orders; die komen in een elektronisch orderboek. In de ­linkerkolom verschijnen de biedorders: in dit geval vier orders voor in totaal 109 aandelen ­D’Ieteren tegen 182,10 euro per aandeel; er is één belegger die drie aandelen wil kopen tegen 182,00 euro. Rechts verschijnen de laat­orders (mensen die willen verkopen). Bij sommige brokers kan u dat orderboek gedeeltelijk zien, bijvoorbeeld voor de eerste vijf lijnen zoals in dit voorbeeld. Vaak hangt dat samen met realtimekoersen in plaats van publicatie met 15 minuten vertraging. Sommige brokers vragen daar een kleine vergoeding voor, bij anderen is het gratis. 

U krijgt minstens de twee prijzen van de bovenste lijn te zien: de hoogste prijs die geboden wordt (linkerkolom) en de laagste prijs die gevraagd wordt om te verkopen (rechts). Pas als er een koop- en verkooporder tegen dezelfde prijs is, wordt dit uitgevoerd en krijgen zowel koper als verkoper hun zin. Ze verdwijnen uit het orderboek. Automatisch schuiven telkens de beste bied- en laatprijzen naar boven.

Dit artikel verscheen eerder in De Standaard.