Goedkoop en gratis beleggen komt naar België, maar de fiscus vergalt het feestje

Steeds meer Belgen ontdekken beleggen, vaak via ETF’s. Online brokers willen die mensen binnenhalen en verlagen hun tarieven. Het Belgische MeDirect rekent zelfs niets meer aan voor het handelen in ETF’s. 

In de VS zijn de tarieven al langer geleden in vrije val gegaan. Gratis is zelfs de norm geworden. De online brokers moeten er hun winst verdienen met spaargeld, vermogensbeheer en andere inkomsten. Zijn de online brokers hier dezelfde weg ingeslagen? 

Jaren geleden kostte handelen in Amerikaanse aandelen, ETF’s en opties bij de grote Amerikaanse online broker Charles Schwab al niet meer 5,95 dollar per transactie. In 2019 besliste Schwab nog verder te snoeien. De handel in ETF’s werd zelfs gratis. De volgende dag kelderde de beurskoers van Charles Schwab en de duurdere concurrenten crashten. De koersen herstelden, want de inkomsten uit beleggen namen toch toe. De handel nam toe en de al sterke groei van de ETF’s ging over op raketsnelheid. Vandaag hebben Amerikanen al enkele jaren meer geld belegd in ETF’s dan in klassieke bankfondsen. 

Zo ver zijn we in Europa en België nog niet. Maar ETF’s of beursgenoteerde beleggingsfondsen zijn ook in België aan een opgang bezig. Uit een enquête van de beurswaakhond FSMA bleek dat in 2024 zo’n 137.000 Belgen op zijn minst een ETF kochten, waarvan 59.000 mensen dat voor de eerste keer deden. Ook het beleggen in aandelen en bankfondsen zit in de lift, maar de ETF’s leiden de opmars. 

Dat de ijverig sparende Belg steeds meer de weg vindt naar beleggen heeft veel te maken met de inflatieopstoot na corona. Mensen zijn zich ervan bewust geworden dat geld op een rekening snel koopkracht verliest. De tweede motor is de opkomst van het online beleggen en de dalende transactietarieven. Op 8 april 2024 gooide Saxo België een grote knuppel in het hoenderhok met een drastische verlaging van alle tarieven. Enkele maanden geleden lanceerde dezelfde broker een formule waarmee de beleggers maandelijks voor maar 2 euro in een (beperkte) selectie van ETF’s een vast bedrag kunnen beleggen. Pas bij verkoop wordt het normale transactietarief aangerekend. 

Deze week zorgde MeDirect, een van de vier grotere Belgische online brokers, voor een straf orgelpunt door de handel in alle ETF’s gewoon gratis te maken. Permanent. Tijdens de vakantiemaanden liep dat als een tijdelijke actie. 

Sommige buitenlandse brokers die actief zijn in België bieden al langer gratis handel aan. Maar dat komt met minder zichtbare kosten zoals minder goede bied- en laatkoersen en vaste kosten. Bovendien moet klanten van brokers zonder Belgische licentie vaak zelf de (ingewikkelde) Belgische taksen berekenen en zelf aangeven. 

Die Belgische belastingen op beurshandel zijn sowieso een (veel) grotere kost dan de transactiekosten bij de brokers. De TOB of taks op beursverrichtingen op aandelen is met 0,35% op het kapitaal van elke transactie in een van de hoogste ter wereld en kan gezien worden als een vermogenstaks. Ook bij ETF’s is de fiscus van de partij met tarieven van 0,12% of 0,35% tot zelfs 1,32% op elke aankoop en verkoop. Over de criteria is discussie en ze worden steeds restrictiever toegepast. Doordat de Belgische brokers de taks moeten afhouden, zijn er zelfs verschillen in taks afhankelijk van de broker. Beleggen ontmoedigen lijkt al jaren het credo van de Belgische overheid.

En de klassieke banken? Daar zien ze de opkomst van rechtstreeks beleggen in aandelen en ETF’s niet graag gebeuren. Zij verkopen liefst gewone actief beheerde beleggingsfondsen. Daar verdienen ze aan via de beheersvergoeding als het een eigen fonds is. Op zijn minst is er een distributievergoeding via een zogenaamde retrocessie. Per saldo wordt jaarlijks een percentage van 1 tot 2% afgehouden van uw kapitaal in het fonds.

Ook de online brokers verdienen zo aan de klassieke bankfondsen. Waarom promoten ze dan toch rechtstreeks beleggen en ETF’s en maken ze het zelfs gratis? Zo willen ze nieuwe klanten aantrekken die dan ook spaargeld meenemen, andere beleggingen verrichten en gebruikmaken van vermogensbeheer. ETF’s blijken vaak de eerste belegging en zeker bij jongeren. Ondertussen worden er ook al distributievergoedingen betaald op ETF’s, maar dit verhoogt het tarief niet voor de koper. “MeDirect ontvangt geen distributievergoeding”, zegt woordvoerder Hans Mariën. 

De tarieven van de vier grote Belgische online brokers voor ETF’s 

MeDirect is met 0 euro de goedkoopste met het hele aanbod ETF’s. Dat bestaat uit zo’n 700 ETF’s. Er bestaan er veel meer, maar Gilles Coens, hoofd producten van de onlinebank zegt het aantal wat te beperken “omdat mensen anders door de bomen het bos niet meer zien”. De klant kan selecteren volgens een zoekmodule volgens een indeling van Morningstar.

Saxo Bank hanteert op ETF’s de verlaagde tarieven op aandelen die ook voor verre beurzen laag zijn. De basistarieven gaan van 0,08% over 0,05% tot 0,03% per transactie afhankelijk hoeveel er op je rekening staat. Voor kleine bedragen is er een minimumvergoeding van 2 euro per transactie. Saxo heeft heel groot aanbod met zowat 4.000 ETF’s en dus veel keuzemogelijkheden. Handig is dat de transactietaks al vaak is af te lezen in de lijst. Bij de meeste brokers moet u dat aflezen voor u het order bevestigt.

Saxo lanceerde ook ‘AutoInvest’. Daarmee kan de klant een vast maandelijks bedrag beleggen in ETF’s te kiezen uit een lijst met een tachtigtal ETF’s. Dat kost 2 euro per maand: er zijn geen transactiekosten. De normale tarieven gelden bij verkoop.

Bij Bolero kan je handelen in 2.746 aandelen ETF’s, 1.542 obligatie ETF’s, 359 grondstoffen en nog 264 ‘andere ETF’s. De zoekmachine is performant en de info is duidelijk. Op de ETF-playlist gelden voor de ETF’s dezelfde tarieven als voor aandelen op Euronext: 2,50 euro tot 250 euro, 5 euro tot 1.000 euro en 7,50 euro tot 2.500 euro. Voor grotere bedragen komt er 15 euro bij per schijf van 10.000 euro (0,15%) tot maximaal 50 euro. Voor andere buitenlandse beurzen gelden hogere en uiteenlopende tarieven.

Bij Keytrade, dat ook klassieke bankdiensten online aanbiedt, kan je handelen in duizenden ETF’s. De tarieven zijn dezelfde als voor aandelen. Ze zijn het laagst voor handel op de Euronext beurzen van Brussel, Amsterdam en Parijs. Een order tot 250 euro kost 2,45 euro, een order tot 2.500 euro 5,95 euro en tot 10.000 euro is 14,95 euro. Per bijkomende schijf van 10.000 euro komt er 7,5 euro bij (0,075%). Voor andere beurzen liggen de tarieven hoger.

Dit artikel verscheen eerder in De Standaard.