© Getty Images via AFP / Sofie Silbermann

Paniek op de beurs. Onze geldexpert beantwoordt 10 prangende vragen: “Het zou juist heel onverstandig zijn om je geld nu thuis te bewaren”

In de VS zijn de afgelopen dagen twee banken gekapseisd. Het is van 2008 geleden dat de financiële wereld zo hard daverde op zijn grondvesten. De schade beperkt zich niet tot de VS. Ook bij ons dalen de beurzen en is er sprake van paniek. Komt er een recessie? Moeten we vrezen voor onze spaarrente? En welke aandelen zullen het hardst zakken? We vragen het aan onze geldexpert Pascal Paepen

Waarom zijn die Amerikaanse banken bankroet?

Bankieren is een zaak van vertrouwen en dat vertrouwen verdween eind vorige week bij Silicon Valley Bank en Signature Bank. Dat zijn geen traditionele banken. Ze werken niet met spaargeld van particuliere spaarders. Het zijn veeleer gespecialiseerde nichespelers die het vooral moesten hebben van leningen aan relatief jonge technologiebedrijven. Die business is heel riskant en de laatste tijd is het risico-appetijt voor zulke bedrijven fors gedaald. Vandaar dat einde vorige week een ‘run on the bank’ plaatsvond. Bedrijven haalden in snel tempo hun geld op bij die banken en dan rest hen niet veel meer dan de boeken neer te leggen.

Kan ook bij ons een bank omvallen?

Ja. Dat kan altijd. Maar net omdat de schade bij het bankroet van een grote bank niet te overzien is, worden banken onderworpen aan strenge criteria. De regels zijn nog wat strenger voor banken die werken met spaargeld van de kleine man. Banken moeten hun risico’s wegen en beperken en hun reserves opbouwen zodat een eventueel verlies niet kan leiden tot een bankroet. Banken worden ook zwaar gereguleerd en gecontroleerd door de centrale banken.

Komt er toch een bankroet, dan is de eerste 100.000 euro per bank en per particuliere klant in principe beschermd. Maar in de praktijk zullen overheden en centrale banken het niet zover laten komen. Meestal, zoals nu ook in de VS, wordt alle spaargeld beschermd om een te grote vertrouwenscrisis te voorkomen.

Kan je jouw geld beter in cash afhalen?

Paniek is zelden een goede raadgever. Het zou juist heel onverstandig zijn om je geld af te nemen bij een bank en dat thuis te bewaren. Dat is veel gevaarlijker dan dat je het bij je bank laat staan. Er is ook geen reden voor paniek als je klant bent bij een traditionele Belgische bank. Die zijn veel strenger in kredietverlening dan de Amerikaanse nichespelers die nu failliet zijn. Dankzij hoge winsten zijn de reserves die onze banken hebben bovendien voldoende hoog. Het is dus niet nodig om wakker te liggen.

Pascal Paepen

Misschien zal de rente nog wel een beetje stijgen, maar het zal niet veel zijn.

Wat is het gevolg voor de rente op mijn spaarrekening?

Hier hebben we geen goed nieuws. In principe zou de korte-termijnrente, zowel in dollar als in euro, nog wat gaan stijgen. We konden uitkijken naar een betere vergoeding op onze spaarrekening of termijnrekening. Door de malaise is de kans echter groot dat centrale banken nu op de pauzeknop drukken. We kunnen dus geen of weinig bijkomende renteverhogingen verwachten. Misschien zal de rente nog wel een beetje stijgen, maar het zal niet veel zijn.

Wordt geld lenen nu duurder of goedkoper?

Goed nieuws: op de financiële markten is de lange-termijnrente al gedaald. Die daling is gebruikelijk bij een crisis in de financiële sector. Er worden nu immers meer overheidsobligaties gekocht. Wie op zoek is naar een hypotheeklening, zou dan ook goedkoper moeten kunnen lenen. Maar we verwachten wel dat banken nog voorzichtiger, strenger en dus kieskeuriger zullen worden bij kredietverlening. Leen je dus voor je bedrijf of voor een project waar toch wat risico mee gemoeid is, dan kan het zijn dat die lening ofwel nog wat duurder wordt of zelfs geweigerd wordt.

Pascal Paepen

De kans op een recessie is toegenomen. Maar dat kan ook voordelen hebben, zoals een lagere inflatie.

Komt er een recessie?

Het is heel goed mogelijk dat de naweeën van deze Amerikaanse bankencrisis zullen leiden tot een vertraging van de economische groei en zelfs een terugval van de economische activiteit. Ook bij ons in Europa. Als kredietverlening strenger wordt zullen sommige bedrijven immers minder kunnen lenen. Deze crisis heeft wellicht ook een impact op het consumentenvertrouwen. Voelt een consument zich onzeker, dan is de kans groot dat hij minder zal uitgeven, wat ook een negatieve impact heeft op de economie.

Dus ja, de kans op een recessie is toegenomen. Maar een recessie is niet het einde van de wereld. Een recessie kan zelfs voordelen hebben, zoals bijvoorbeeld een lagere inflatie.

Kan ik mijn job verliezen?

Ja. Jobzekerheid bestaat niet. De laatste maanden hebben almaar meer grote bedrijven fors bespaard op personeel. Ik verwacht dat die trend nog zal toenemen. In de VS is de werkloosheidsgraad nog steeds lager dan 4 procent en dat is sowieso historisch heel laag. De kans dat de werkloosheid toeneemt, is dus groot. Ook bij ons zullen meer bedrijven besparen op personeel.

Tot voor kort vonden veel bedrijven geen personeel, maar in de nabije toekomst zal dat wellicht makkelijker gaan. Een aantal jonge, verlieslatende bedrijven zal nu wellicht ook veel moeilijker aan kapitaal geraken. Tot voor kort was het heel ‘hip’ om voor zulke bedrijven te werken. Maar niet al die hippe bedrijven zullen overleven.

Pascal Paepen

Met het bankroet van Silicon Valley Bank en Signature Bank is aangetoond dat de financie­ring van vaak jonge technolo­gie­be­drij­ven niet zonder risico’s is.

Welke bedrijven dreigen nu bankroet te gaan?

Winstgevende bedrijven met een stevige financiële buffer zullen niet snel failliet gaan. Bij de meeste bedrijven zal het ‘business as usual’ zijn. Ze blijven iedere dag geld verdienen. Anders is het gesteld met bedrijven die het moeten hebben van financiële sponsors. Zij zijn afhankelijk van zogenaamde durfkapitalisten die kapitaal verschaffen in de hoop dat ze daar goed aan zullen verdienen. De appetijt van die durfkapitalisten zal dalen omdat zij op hun beurt ook minder geld krijgen van hun beleggers. Bovendien is met het bankroet van Silicon Valley Bank en Signature Bank aangetoond dat de financiering van vaak jonge technologiebedrijven toch niet zonder risico’s is.

Pascal Paepen

Als aandelen als KBC fors goedkoper worden, creëert dat zelfs een koopoppor­tu­ni­teit voor beleggers.

Welke aandelen zullen het hardst zakken?

De bankaandelen zijn zwaar gedaald omdat we er nog eens aan herinnerd worden dat risicoloos bankieren niet bestaat. Een lening geven is nooit zonder risico’s. Niet altijd wordt een lening terugbetaald. Toch ben ik ervan overtuigd dat solide banken, waaronder de Belgische banken, weinig averij zullen oplopen.

De Nationale Bank van België controleert samen met de Europese Centrale Bank de grootste Europese banken. Als één van hen in de problemen komt is immers ook het systeem in het gevaar. Banken zoals KBC BNP Paribas Fortis, ING, Belfius, … worden bij ons veel strenger gecontroleerd en gereguleerd dan de twee Amerikaanse banken die zonet overkop gingen. Samen met de zwakke banken dalen vandaag ook de aandelenkoersen van de sterkere banken, maar daarover hoef je je dus geen zorgen te maken. Beter nog: als aandelen als KBC fors goedkoper worden, creëert dat zelfs een koopopportuniteit voor beleggers.

Anders is het gesteld met beleggingen in ‘private equity’. Dat zijn niet-beursgenoteerde bedrijven. Voor een Belgische particuliere belegger is het bijna onmogelijk om in zulke bedrijven te beleggen, maar beursgenoteerde holdings als Sofina en Brederode hebben wel een aanzienlijk deel van hun middelen belegd in zulke bedrijven. Vandaar dat we bij die holdings niet snel koersherstel verwachten.

Zet ik mijn beleggingsplan best even ‘on hold’?

Neen. Dat hoeft niet. Integendeel. Op lange termijn zal je de beste resultaten boeken als je blijft beleggen, zowel in goede als slechte tijden. Het goede nieuws is zelfs dat wie regelmatig belegt vandaag goedkoper bijkoopt dan een week of een maand geleden. De koersdalingen zijn dus ook een voordeel als je met regelmaat belegt. Wie maandelijks belegt in een pensioenfonds doet dus ook een goede zaak voor zijn nieuwe beleggingen nu de koersen gezakt zijn.

Tot slot: de wereld zal niet vergaan. Al te euforische beleggers en ondernemers worden nu weer even met hun voeten op de grond gezet. Risicobeheersing wordt weer wat belangrijker. Dat is een goede zaak. Er verdwijnt wat (gebakken) lucht uit het systeem en de waarderingen van bedrijven is weer wat normaler dan voordien. Banken krijgen weer een waarschuwing dat ze niet te gul moeten zijn met krediet. En wellicht is er nu ook een einde gekomen aan de rentestijgingen. Ieder nadeel heeft zijn voordeel.

(13/03/2023 Het Laatste Nieuws)