Avantium deel 2: What a Releaf

Avantium lanceerde sinds kort de merknaam Releaf om PEF commercieel uit te rollen.  Dat er bijna 25 jaar na de oprichting eindelijk een product van de band rolt, mag inderdaad een opluchting heten. De (milieu)voordelen van PEF zijn aanzienlijk, de uitdagingen ook. Een overzicht. 

‘Tegen 2050 meer plastiek dan vis in de oceaan’, luidde de VN onlangs opnieuw de alarmbel over de plastieksoep die de oceanen vervuilt. PET is schadelijk voor het milieu. PEF niet, of toch veel minder. Maar waarom? Hoe maakt PEF het verschil? Zo heerst er veel onduidelijkheid over de biologische afbreekbaarheid van PEF. Jawel, PEF is biologisch afbreekbaar – in tegenstelling tot PET – al hangt de duur ervan sterk af van de omstandigheden. In een industriële composteerinstallatie waar de vochtigheid en temperatuur kunstmatig worden gereguleerd, verdwijnt PEF al na enkele maanden. Deze ideale omstandigheden komen in de natuur echter niet voor. De realistische afbreektijd van PEF is enkele jaren tot decennia, afhankelijk van de temperatuur, de vochtigheid, de zuurtegraad en vooral de aanwezigheid en activiteit van micro-organismen. PET blijft honderden jaren in de natuur bestaan. Microbacteriën ‘lusten’ dit niet, omdat het van aardolie is gemaakt. 

Superieur 

PEF is dus beter voor het milieu. Bovendien verlaagt het onze afhankelijkheid van aardolie, waardoor de productie minder CO₂ uitstoot. Geen klein voordeel in een wereld die tegen klimaatverandering strijdt. Naast dit productievoordeel, heeft PEF heel wat kwalitatieve voordelen ten opzichte van PET. Om te beginnen heeft PEF betere barrière-eigenschappen. Zo houdt het koolzuurgas tot 6 keer beter vast. Ideaal voor frisdranken met prik. Ook is de dichtheid van PEF groter waardoor zuurstof moeilijker doorgang heeft. M.a.w. in PEF-verpakt voedsel is langer houdbaar. Minder voedselverspilling dus. 

Op de koop toe is PEF ‘mechanisch’ superieur aan PET. Het is sterker waardoor er minder materiaal nodig is voor een PEF-verpakking dan voor eenzelfde verpakking uit PET. Bijgevolg zijn PEF-verpakkingen lichter wat dan weer gunstig is voor de transportkosten en de bijhorende milieubelasting. 

Net als PET is PEF volledig recycleerbaar. PEF laat zich echter makkelijker en goedkoper recycleren omdat het een lagere smelttemperatuur heeft, namelijk 235 ⁰C tegenover 265 ⁰C voor PET.

Conclusie: de voordelen van PEF zijn aanzienlijk. En niet alleen omwille van het duurzame karakter, maar ook inzake materiaalefficiëntie. 

Te duur en locked-in 

Al is PEF allerminst addervrij gras. PEF moet alles nog bewijzen. En de vraag is of het daar de kans toe krijgt. PEF is namelijk duurder én moet een sterk verankerd netwerk doorbreken. Eerst iets over de prijs. PEF produceren is zo’n 50% duurder dan PET. Hoe komt dit? 

Ten eerste is er de grondstof. PEF wordt gemaakt van FDCA wat op zijn beurt wordt gemaakt van plantaardige suikers. De prijs en de beschikbaarheid hiervan kunnen erg variëren, terwijl aardolie veelal in grote, stabiele hoeveelheden beschikbaar is tegen een lagere en vrij stabiele prijs. Op korte termijn zal dit niet snel veranderen.

Ten tweede moet Avantium een economisch locked-in syndroom doorbreken. De PETfles werd al in 1973 gepatenteerd. Het netwerk tussen de olie-industrie, de petrochemie en de maak-industrie heeft van PET de dominante standaard gemaakt waarop alle infrastructuur en kennis is gebouwd. De afgelopen halve eeuw is de productie van PET geautomatiseerd, geoptimaliseerd en opgeschaald met een lagere kost per eenheid als resultaat. 

Avantium zet hier voorlopig 1 PEF-fabriek tegenover, waar 5.000 ton PEF per jaar zal worden geproduceerd. Zoals vermeld in deel 1 heeft Avantium een deal met Origin Materials voor de productie van 100.000 ton PEF per jaar. Al verbleekt dit uiteraard bij de ongeveer 400 miljoen ton aan plastics uit aardolie die per jaar worden geproduceerd. Een snelle opschaling is erg belangrijk voor Avantium om de slaagkansen van PEF te vergroten. Gelukkig kunnen PET-productielijnen snel en makkelijk worden aangepast voor de productie van PEF. En speelt de tijdgeest rond milieubewustzijn in het voordeel van PEF. 

Al neemt dit niet weg dat de lancering van een nieuw product altijd met onzekerheden gepaard gaat. Het is onmogelijk om op voorhand alle obstakels en pech te voorzien. Een nieuw product op de markt brengen is risicovol. 

Troefkaarten 

Avantium heeft gelukkig enkel troeven achter de hand. Het management wist de jongste jaren heel wat akkoorden te sluiten voor de afname van PEF.  Vorige week nog kondigde Avantium een nieuwe samenwerking aan met Royal Vezet, een van Europa’s grootse versvoedingsbedrijven. Avantium engageert zich voor de ontwikkeling van saladeverpakkingen voor Albert Heijn. Eerder sloot Avantium al een deal met Albert Heijn voor de afname van vruchtensapflesjes. Deze zullen worden gebotteld door Refresco. Ook met Resilux, toonaangevend in PET-verpakkingen, heeft Avantium een langetermijnafnamecontract, net als met het Japanse textielbedrijf Toyobo. Bijkomend heeft Avantium samenwerkingsovereenkomsten met Coca-Cola, Danone, Carlsberg, LVMH, Lego, Nestlé en nog een handvol kleinere spelers. Deze akkoorden zijn voorlopig echter weinig waard. Coca-Cola, LVMH, Danone, … hebben de macht. Ze kijken de kat uit de boom en als PEF werkt, springen ze. 

Bijna 25 jaar na de oprichting is Avantium klaar om de conversie van PET naar PEF in te zetten. Dat zal gebeuren onder de merknaam Releaf, een woordspeling waarin de ‘leaf’ verwijst naar het groene, ‘re’cycleerbare imago van PEF.  Wat is de potentie van PEF? Welk deel van de totale plastiekmarkt kan PEF innemen? Antwoorden op deze vragen zoek ik in een volgend artikel. 

Lees ook:
Avantium deel 1
Avantium deel 3: PEF, plastiek met potentieel