Geloof niet alles wat je hoort of leest

Of ik geen zin heb om een gastles te geven over een financieel onderwerp aan een groep laatstejaarsstudenten? Dat moeten ze me geen twee keer vragen. En dus stond ik gisteren in Antwerpen om er een honderdtal studenten mijn mening te geven over de (on)betrouwbaarheid van financiële informatie. Er is nooit zoveel informatie beschikbaar geweest als vandaag. Maar dat wil helaas nog niet zeggen dat we per definitie ook almaar beter geïnformeerd worden. Soms worden we zelfs bewust misleid. In de financiële wereld draven influencers op die zich expert noemen maar zowel kennis als ervaring missen. Of wat dacht je van financiële analisten die zich onafhankelijk noemen terwijl ze betaald worden door een onderneming die ze daarom onmogelijk kunnen bekritiseren?

De financiële wereld is een jungle waar de kleine spaarder zelden zijn weg in vindt. De particuliere belegger is vaak ook niet financieel gevormd omdat het onderwijs weinig of geen werk maakt van financiële geletterdheid. Zo’n omgeving lokt mensen die het niet goed voor hebben met onervaren beleggers. Het gevolg is dat mensen worden bedrogen.

Kan je hier iets aan doen? Natuurlijk! Geef zoveel mogelijk mensen, jong en oud,  basiskennis mee over financiën. Geen details of ingewikkelde formules, wel de meest essentiële wetenswaardigheden die iedereen snel zal begrijpen. Het principe “als het te goed is om waar te zijn, dan is het niet waar”, bijvoorbeeld. Of het principe van inflatie en het verwoestende effect daarvan op ons vermogen. Of nog: het feit dat een nieuwe belasting niet altijd meer oplevert voor de overheid. De balonnetjes met populisme en andere leugens doorprik je het best met een eenvoudige maar correcte uitleg die iedereen begrijpt.

Er is nog een tweede oplossing. Vraag iedereen die wat vertelt over geldzaken om transparant te zijn over de vergoeding die hij daarvoor krijgt. Wie betaalt de influencer en welk bedrag krijgt hij precies? In Vlaanderen is zulke transparantie onbestaande. Maar in Zweden is die informatie voor iedereen toegankelijk. Ik was dinsdag in Amsterdam voor een webinar. Daar werd me expliciet gevraagd door de organisator of ik de beleggingen die ik aanraad ook zelf koop. Maar natuurlijk! Alleen: in België is me die vraag nog nooit gesteld. In Nederland is dat daarentegen een evidentie.

Kennis en transparantie zijn de grootste vijand van bedriegers. Zulke kleine maatregelen kosten veel minder tijd en moeite dan een resem nieuwe regels. Laat ons er werk van maken.

Dit artikel verscheen eerder in HBVL.