Hoe omgaan met de meerwaardetaks?

De meerwaardebelasting bezorgt beleggers en banken slapeloze nachten. De toepassing is complex en er zijn nog vele losse eindjes. Toch moeten beleggers keuzes maken. Wat adviseren ervaren beursexperts?

Op minder dan drie weken van de startdatum van de meerwaardebelasting, 1 januari 2026, is het – bij gebrek aan goedgekeurde wetteksten – nog altijd onduidelijkheid troef over de precieze toepassingsmodaliteiten. De bankenfederatie Febelfin waarschuwt voor “chaos”. Febelfin wijst er onder meer op dat een retroactieve toepassing van de roerende voorheffing van 10% op gerealiseerde meerwaarden, voorafgaand aan de publicatie van de wet, onmogelijk is.

Het doet sterk denken aan de commotie over de speculatietaks, die in januari 2016 werd ingevoerd en een jaar later weer afgevoerd. Het ging om een belasting die door beleggers moest worden betaald wanneer zij beursgenoteerde aandelen binnen de eerste zes maanden na aankoop weer verkochten. Maar hierdoor zakte de opbrengst van de (al bestaande) taks op beursverrichtingen (TOB) meer dan wat de nieuwe speculatiebelasting voor de schatkist opbracht.

Experts verwachten ook nu dat de nieuwe meerwaardebelasting minder zal opbrengen dan gehoopt door de regering. De meerwaardetaks houdt, opnieuw, geen rekening met de bestaande TOB. Wie aan het rekenen gaat, komt snel tot de vaststelling dat de TOB een even zware of zelfs een hogere belasting kan zijn dan de geplande meerwaardebelasting van 10%.

Hoe zit dat? Op elke aandelentransactie wordt 0,35% taks ingehouden. Dat percentage lijkt laag, maar in absolute zin is het dat niet, want de inhouding geldt op het totale kapitaal, en is altijd verschuldigd, ook als u verlies zou maken bij een transactie. Daarom noemen sommigen de Belgische TOB een pure vermogensbelasting.

Een eenvoudig rekenvoorbeeld geeft de impact aan van die TOB (we laten hierbij de vrijstelling van 10.000 euro op de meerwaardetaks in dit rekenvoorbeeld even buiten beschouwing). Stel dat een belegger voor 100 euro aandelen koopt en weer verkoopt met een meerwaarde van 9%, of 9 euro. Op die meerwaarde zou dan 10% of 0,9 euro meerwaardebelasting worden afgehouden. Bij de aankoop van 100 euro wordt er al automatisch 0,35% belasting afgehouden, en bij de verkoop van 109 euro aan aandelen wordt opnieuw 0,35% of 0,38 euro TOB afgehouden. Dat geeft een opgetelde TOB van 0,73 euro, plus 0,90 euro meerwaardebelasting. De som aan belastingen is dan 1,63 euro op 9 euro meerwaarde, goed voor 18,1% – en dus veel meer dan de 10% meerwaardebelasting.  

Als de meerwaarde 7% bedraagt, weegt de TOB zelfs zwaarder dan de meerwaardetaks, want de totale aanslag loopt dan op tot 20,3%.

Niet zomaar verkopen

We vroegen aan drie beursexperts advies over hoe (kleine) beleggers met de nieuwe taks moeten omgaan. Het zijn Pascal Paepen, professor bank- en financiewezen en medeoprichter van spaarvarkens.be; Ben Granjé ceo van de Vlaamse Federatie van Beleggers; en Gert Bakelants, hoofdredacteur van ‘De Belegger’.

Gert Bakelants: “Ik wil heel voorzichtig blijven, want alles blijft onzeker. Voor mij hangt veel af van welke soort belegger je bent. Voor wie koopt en bijhoudt (buy and hold), zal de beste houding anders zijn dan voor een heel actieve belegger. Ik denk dat de meerwaardetaks beleggers ertoe zal aanzetten minder te handelen en vandaar mijn prognose voor lagere inkomsten uit de TOB. Maar ik vrees vooral het een extra barrière is om de stap te zetten naar beleggen op de beurs. Daarom is deze nieuwe beleggersbelasting helemaal niet sociaal, zoals regeringspartij Vooruit beweert. Er was de voorbije jaren een trend om meer te beleggen, met name in ETF’s, maar vele mensen gaan nu toch weer lang(er) geld op een spaarboekje houden, waardoor ze koopkracht verliezen.”

Pascal Paepen: “Het belangrijkste is om te focussen op wat goed beleggen is en je niet te laten leiden door fiscale bekommernissen. Ook niet door de meerwaardebelasting. Belgen zijn extreem gevoelig voor belastingen en laten zich daardoor afleiden van het belangrijkste: beleggen in goede bedrijven. Een aandeel verkoop je alleen als je minder vertrouwen hebt in het bedrijf, of omdat het veel te duur is geworden. Fiscale overwegingen komen op de tweede plaats.”

“Natuurlijk kun je gebruikmaken van de jaarlijkse vrijstelling van 10.000 euro. Dus, als het kan, elk jaar met opzet beperkte meerwaarden realiseren en daarna weer instappen in dezelfde aandelen. Minwaarden realiseren moet je in de eerste plaats doen als je de kans groot acht dat het aandeel nog verder kan dalen, maar niet om meerwaarden te compenseren.”

Ben Granjé: “De regering wil per se 1 januari als startdatum nemen, zelfs al zijn er dan nog geen wetteksten, laat staan een bekrachtigde wet. Het was de bedoeling dat een belastingplichtige standaard afgerekend zou worden via een zogenaamde opt-in. Bij wie niets zou laten weten aan zijn bank(en), zou de financiële instelling automatisch de meerwaardebelasting van 10% inhouden. Maar zolang er geen wet is, zou het omgekeerde gelden en zouden banken niets inhouden, tenzij je expliciet om een opt-in vraagt. Dat vergroot de chaos, want mensen zullen alle verrichtingen dan minutieus moeten bijhouden en meerwaarden en minwaarden zelf op hun belastingaangifte aangeven.”

Borderellen bijhouden

Pascal Paepen: “Een tip: hou nauwgezet alle transacties en borderellen bij. Ook die van de vorige jaren, want als je toen kocht aan een hogere koers dan die van het moment waarop de beginfoto van je portefeuille wordt genomen (op 31 december 2025), kan die hogere startwaarde gelden voor de berekening van je minwaarden.”

“Maar er zijn nog veel vragen. Bijvoorbeeld: kun je voor een rekening bij de ene bank kiezen voor een opt-in regeling, en bij een andere bank voor een opt-out? Als de bank de meerwaardebelasting niet automatisch afhoudt, vermijd je in ieder geval een renteloze lening te geven aan de overheid, want het kan anderhalf tot twee jaar duren voor je vrijstelling of minwaarde verrekend wordt via de fiscus.”

Ben Granjé: “Deze nieuwe belasting zet niet aan tot veel goodwill versus de overheid. Dat, plus het vermijden van foutieve automatische afhoudingen door de bank, is voor mij een argument om voor een opt-out te kiezen. Wij verwachten sowieso heel wat juridische betwistingen. Het is jammer dat er weer zoveel negatieve energie wordt opgewekt, want de essentie is net dat de mensen door te beleggen hun geld meer en beter zouden investeren. Niet alleen voor zichzelf, maar ook voor onze economie.” 

Dit artikel verscheen eerder in De Standaard.