Duurzaam beleggen staat onder druk. Is dat terecht of niet?
De appetijt voor duurzaam beleggen lijdt onder het geopolitieke stormweer. Dat de Amerikaanse president strijdt tegen alles waar duurzaamheid voor staat, en dat de (Europese) regelgeving voortdurend wijzigt, helpt ook al niet.
Is er nog plaats voor duurzaam beleggen in deze tijden van brute macht, van Poetin en Trump? Wie de verkoopcijfers van duurzame beleggingsfondsen over het eerste kwartaal van 2025 bekijkt, moet besluiten van niet. Voor het eerst trokken vrijwel overal beleggers netto geld terug uit fondsen die duurzaam beleggen voorstaan.
In het eerste kwartaal trokken fondsbeleggers netto liefst 11,8 miljard dollar terug uit ‘ethische’ fondsen. In Europa vloeide er volgens Morningstar liefst 7,3 miljard euro dollar uit weg. De Amerikanen trokken netto 6,5 miljard dollar terug uit duurzame Amerikaanse beleggingsfondsen.
De Europese beleggers herstelden snel van de schokgolven na het aantreden van Donald Trump als president in de VS. In het tweede kwartaal vloeide er netto alweer 8,3 miljard naar duurzame Europese beleggingsfondsen. Maar in de VS blijft het discours van Trump wegen op de hele ESG-gedachte (Environment, Social, Governance). Bij Trump weinig of geen aandacht voor het milieu of het sociale, noch voor goed bestuur.
Gevolg: Amerikaanse beleggers bleven ook in het tweede kwartaal geld halen uit ESG-fondsen, wat overigens ook al vele kwartalen voor Trump gebeurde. Bovendien zijn veel Amerikaanse fondsbeheerders gestopt met analyses en screenings op duurzaamheid.
België fietst voorop
Het verschil tussen de VS en Europa is groot. Terwijl Europese beleggers liefst 3.000 miljard dollar (Morningstar rapporteert in dollar) belegd hebben in duurzaam beheerde fondsen en ETF’s, is dat in de VS amper 350 miljard dollar. In Europa zouden duurzame fondsen een marktaandeel hebben van 20 à 25 procent, in de VS is dat amper 1 procent.
De Europeanen hadden qua rendement zeker gelijk om terug te keren naar duurzame fondsen. De Morningstar Global Markets Sustainabilty Index klom met 12,6 procent in het tweede kwartaal, versus 11,5 procent voor de gewone Morningstar-index. Volgens Morningstar is er ook een bonus op de langere termijn. De voorbije tien jaar leverden duurzame fondsen die wereldwijd beleggen een jaarrendement op van 8,83 procent, versus 8,45 procent voor de gewone globaal beleggende beleggingsfondsen. Of dat ook in de toekomst zo zal blijven, moet natuurlijk nog blijken.
België is voor duurzaam beleggen een van de beste leerlingen. Liefst 121 miljard euro, op een totaal van 254 miljard euro, was belegd in fondsen die volgens duurzame principes belegd worden. De bewuste fondsen dragen het Towards Sustainabilty-label van de Belgische bankfederatie Febelfin. Dat label beoordeelt de fondsen op een grondige en voldoende onafhankelijke manier op hun duurzame strategie: worden schadelijke investeringen geweerd, wordt een positieve impact nagestreefd, en wordt daarover transparant gecommuniceerd? Vandaag hebben zo’n zevenhonderd fondsen, waarvan 70 ETF’s, bij 90 beheerders het Belgische duurzaamheidslabel. Daar bestaat een handige zoekmachine voor: towardssustainability.be/products.
Groene vlag
De EU-regelgever onderscheidt twee soorten duurzame fondsen. Fondsen volgens ‘artikel 8’, ook wel lichtgroene fondsen genoemd, moeten aan het gewone beleggingsbeheer een analyse op duurzaamheid toevoegen. Fondsen volgens ‘artikel 9’ moeten echte duurzame doelstellingen vooropstellen en dat moet ook controleerbaar zijn. Hoe strenger de EU hierin optreedt, hoe meer fondsen de ambitie om een ‘artikel 9’-fonds te zijn terugschroeven, uit schrik om boetes te krijgen.
Is beleggen in defensie en wapens duurzaam?
In tegenstelling tot wat soms gedacht wordt, verbiedt de Europese regelgever ESMA (European Securities and Markets Authority) het niet om te beleggen in wapenproducenten. Wel verbieden vele EU-landen, zoals België, het om te investeren in controversiële wapens zoals clustermunitie.
Voorts hebben heel wat vermogensbeleggers en banken, die zichzelf verplichten om niet in wapens te investeren – ook niet voor derden – een opvallende bocht genomen. Jarenlang was beleggen in ‘defensiebedrijven’ taboe, maar vandaag kan het vaak wel, zelfs in fondsen die als duurzaam worden gepresenteerd. De aanleiding is natuurlijk de gewijzigde geopolitieke omgeving, met name de oorlog in Oekraïne.
Eenzelfde fenomeen deed zich recenter voor met de nieuwe richtlijn voor de namen van de fondsen. Daar was een wildgroei aan benamingen ontstaan om het duurzame karakter te omschrijven en te verkopen. Sinds mei van dit jaar is de regel van kracht dat minstens 80 procent van de beleggingen van het fonds aan die omschrijving moeten voldoen. Daardoor zijn honderden beleggingsfondsen van naam veranderd.
Toeval of niet, maar het KBC-fonds ‘Horizon, KBC Dynamic Responsible Investing’ is volgens Morningstar het duurzame fonds met de grootste instoom aan kapitaal in het tweede kwartaal. Maar dat is niet dankzij nieuw geld. Het blijkt een gevolg van een fusie en hertekening van een aantal fondsen bij KBC. Hopelijk herkent u uw fonds nog.
Nog meer verplichtingen: vanaf dit jaar moesten de Europese bedrijven voor het eerst (over het boekjaar 2024) volgens een gedetailleerd keurslijf rapporteren over de duurzaamheid van hun activiteiten. Bedrijven klagen er steen en been over. Daarom ligt nu een voorstel op tafel om die verplichting te vereenvoudigen en kleine bedrijven (met minder dan 1.000 werknemers) en ook kleine beursgenoteerde bedrijven met een omzet van minder dan 450 miljoen euro omzet, daarvan vrij te stellen. Eind dit jaar, begin 2026 zou over die aanpassing beslist worden.
Tandje bijsteken?
Terwijl een aantal fondsen aarzelt om duurzame principes nog langer toe te passen en ESG uit de naam van fondsen haalde, zijn er ook beheerders die het omgekeerde doen. De Franse fondsbeheerder Comgest, dat zich al decennia focust op groei- en kwaliteitsaandelen, besliste om ondanks de strengere criteria net nu de afkorting ‘ESG’ op te nemen in een aantal fondsen. Kregen een toevoeging ‘ESG’: Comgest Growth Europe ESG Plus en Comgest Growth Global ESG. Ook het fonds dat in Amerikaanse aandelen belegt, werd herdoopt tot ESG-fonds. Vooral dat laatste is een opmerkelijke zet, nu sommige Amerikaanse bedrijven duurzaamheidsdoelstellingen overboord gooien.
Lodewijk van Der Kroft, woordvoerder van Comgest: “Wij zijn ervan overtuigd dat er in Europa vraag blijft om op een duurzame wijze te beleggen, ook in Amerikaanse aandelen.” Hij zegt ook ervaren te hebben dat bedrijven die een goed bestuur hebben en zelf ESG toepassen vaak ook betere resultaten halen op langere termijn.
Responses