Op zoek naar veiligheid: Duitse versus Amerikaanse staatsobligaties

De ‘Bunds’ en de ‘Treasuries’ behoren tot de belangrijkste obligaties op de financiële markten. Zowel het Amerikaanse als het Duitse staatspapier worden tot de veiligste beleggingen ter wereld gerekend.

Op 5 augustus 2011 verloor de Amerikaanse overheid de hoogste rating voor zijn schulden. Het kredietratingbureau Standard & Poors verlaagde de beoordeling van de hoogst mogelijke score, AAA, naar AA+. Het zorgde even voor ophef dat het Amerikaanse S&P dat durfde. Het ging nadien zelfs van kwaad naar erger: de Amerikaanse overheid bleef de tekorten opstapelen, en daarmee ook de schulden. Die worden altijd afgezet tegenover het bbp om de relatieve omvang in te schatten. Voor de VS zijn de schulden opgelopen tot 122% van het bbp en het jaarlijkse tekort op de begroting tot 6,2%.

De primus van de klas met de grote landen is Duitsland. Daar is in de grondwet opgenomen dat het begrotingstekort altijd zeer beperkt moet blijven. Daardoor hebben onze Oosterburen met 63% van het bbp een lage schuldratio. Maar de partijen die in Duitsland de nieuwe regering zullen vormen hebben dat artikel uit de grondwet gestemd. Friedrich Merz, de nieuwe toekomstige bondskanselier, kondigde ook al aan dat de overheid een enorm investeringsprogramma van 500 miljard euro zal financieren. Daarmee moet het land zijn verouderde infrastructuur vernieuwen, meer groene energie produceren, en verder digitaliseren.

Zal Duitsland net zoals de VS zo zijn allerhoogste kredietrating AAA verliezen? Het begrotingstekort zal er oplopen en ook de schulden. Langs de andere kant zijn niet de schulden op zich bepalend voor de kredietwaardigheid, maar wel het vermogen om te allen tijde de rente te betalen en vervallende schulden te vervangen door nieuwe uitgiftes van staatsobligaties.

De reden dat de VS geen problemen ondervonden van hun lagere kredietrating en de almaar oplopende schuldenberg is dat de Amerikaanse economie behoorlijk bleef groeien. Ook de rol van de dollar als wereldmunt maakt dat de VS geen moeite hebben om kapitaal aan te trekken. Zoals bekend leven, net als ‘Uncle Sam’ zelf, ook vele Amerikaanse consumenten op krediet.

Ironisch genoeg zou het kunnen dat de omwentelingen die Donald Trump in gang heeft gezet, ervoor zorgen dat Duitsland wat meer op de VS gaat lijken, en omgekeerd. Trump heeft het vertrouwen van consumenten en bedrijven al behoorlijk aangetast, in binnen- en buitenland. Met een al dan niet zware handelsoorlog daarbovenop kan dat de groei in de VS fors vertragen. In Duitsland zal de groei door de vele miljarden net worden aangezwengeld. En dan komen de extra investeringen in defensie in heel Europa daar nog eens bij.

Wie staat er dan het beste voor qua kredietwaardigheid? Analisten noch economen maken zich voorlopig zorgen. De rente op tienjarige bunds klom eerst wel 40 basispunten, maar dat is behapbaar en ondertussen is de klim al aan het afbrokkelen. Naast de schuldenbergen zijn er ook enorme spaaroverschotten in de wereld, waardoor er een grote vraag blijft naar (overheids)obligaties. Bovendien veroudert de rijke bevolking, wat maakt dat er voor een groter deel van de portefeuilles voor vastrentende waarden wordt gekozen. Kwestie van het pensioen wat aan te vullen.

Mocht de groei in de VS wegvallen en Trump nog meer tegen de schenen van buitenlandse financiers schoppen, zullen buitenlandse investeerders mogelijk hun Amerikaanse obligaties verkopen. Dat kan voor een crisis zorgen. Dat lijkt op vloeken in de financiële kerk, want tot voor kort werd er met de ogen dicht in al het staatspapier uit de VS belegd. Als Trump de volgende drie jaren zo blijft voortrazen als in zijn eerste drie maanden als president, is echter niets onmogelijk.

Dit artikel verscheen eerder in De Standaard.