Verliezen de Verenigde Staten hun status als veilige haven voor beleggers?

Bij de start van zijn tweede presidentstermijn zet Donald Trump de bestaande wereldorde op stelten. Ook de hegemonie van de Amerikaanse financiële markten dreigt nu te worden aangetast.

Voor de vierde opeenvolgende week stevenden de Amerikaanse aandelen af op verlies. In Europa was er een kleine winst, waardoor het verschil sinds begin dit jaar nog steeds meer dan 10% bedraagt in het voordeel van Europese aandelen. De bonus voor beleggers in Europese aandelen is op zich nog groter, doordat de euro sinds begin dit jaar 4,4% meer waard werd tegenover de dollar.

De dollar verloor fors tegenover de euro, maar zakte ook tegenover andere munten in de wereld. Komt dat door de schokgolf waarmee de Amerikaanse president Donald Trump duidelijk maakt dat hij de bestaande orde op de schop wil? En zet Trump daarmee ook de financiële hegemonie van de VS op het spel? Die grote financiële kracht uit zich in de dominantie van Wall Street en de Amerikaanse dollar. De Amerikaanse aandelen zijn goed zijn voor zowat 70% van de waarde in de MSCI-wereldindex, veel globale transacties gebeuren in Amerikaanse dollar en de Amerikanen kunnen zich al decennia met heel veel buitenlands geld financieren.

Op de financiële markten gelden de VS als een veilige haven (ook doordat het land door oceanen geïsoleerd ligt). Ook de hogere winstgevendheid van de grote Amerikaanse bedrijven draagt bij tot die status. In onzekere tijden, tijdens een financiële crisis of bij geopolitieke onrust functioneren de Amerikaanse financiële markten vaak als een vluchtoord voor beleggers wereldwijd.

Vandaag is de geopolitieke spanning opnieuw opgelopen, maar zien we geen vlucht naar Wall Street. Integendeel, de onrust die door Trump II zelf veroorzaakt wordt, lijkt de VS evenveel of zelfs het meeste te schaden van alle betrokken landen. Kapitaal verlaat het land.

“De Verenigde Staten zijn hun status van veilige haven aan het verliezen”, zei Michele Wucker woensdag op een evenement van de krant De Tijd. Wucker is een Amerikaanse deskundige in risicobeoordeling en schreef een boek over ‘grijze neushoorns’, als metafoor voor risico’s waar je niet naast kunt kijken, maar die toch lang genegeerd worden. Een lang genegeerde neushoorn lijkt Trump te zijn. Maar nu die opnieuw in het Witte Huis zit, is dat aan het veranderen, zegt Wucker. De financiële bewegingen dit jaar zijn nog pril, maar beursstrategen zoals Philippe Gijsels van BNP Paribas Fortis merken op dat de divergentie tussen de beurzen van de VS en Europa in het voordeel van die laatste niet meer gezien is in minstens 15 jaar. Econoom Frank Vranken van Edmond de Rotschild merkt dan weer op dat de credit default swaps (CDS) voor Amerikaanse overheidsobligaties de voorbije maand duidelijk duurder zijn geworden. Door CDS-instrumenten te kopen, kunnen beleggers zich verzekeren tegen wanbetaling.

Dit artikel verscheen eerder in De Standaard.