Duurzaam beleggen begint met kritische vragen stellen

Met de campagne ‘Voor het klimaat telt elke cent’ willen journalist Jasper Vekeman en UCLL-docent Siem De Ruijter hun ‘Duurzaam beleggen academy’ promoten en burgers helpen om duurzaam te investeren.

Wat zijn duurzame beleggingen? Vraag het aan honderd beleggers en u zult honderd verschillende antwoorden krijgen. En welk bedrijf of bank zegt niet duurzaam te zijn? Al is daarbij het gebruik van uiteenlopende definities, en zelfs regelrechte greenwashing, de regel. Wie zijn geld duurzaam wil investeren, moet volgens Jasper Vekeman daarom in de eerste plaats “kritische vragen stellen aan zijn bankier”.

We overlopen de belangrijkste vragen voor vijf grote duurzame spaar- en beleggingsformules:

1. Spaarrekeningen

In België staat er meer dan 300 miljard euro geparkeerd op spaarrekeningen. Waarom doen we dat dan amper op duurzame rekeningen? Volgens Forum Ethibel staat minder dan 1 procent van het spaargeld op een duurzame rekening. Vekeman: “Er zijn maar twee banken die een duurzame spaarrekening aanbieden: VDK Bank uit Gent en Triodos België.”

Bij een duurzame spaarrekening wordt het geld van de spaarders alleen gebruikt voor duurzame projecten, zoals sociale huisvesting, financiering van scholen, energieprojecten … Vekeman: “Andere spaarrekeningen zijn meer een black box. De spaarders weten niet waarvoor hun geld wordt gebruikt.”

Blijkbaar zetten de banken het predicaat ‘duurzaam’ vooral in als er ‘moeilijke’ beleggingsproducten moeten verkocht. Vekeman gelooft evenwel dat een grootbank veel klanten zou kunnen aantrekken door een duurzame spaarrekening te lanceren. “Vraag bij uw bank waarom ze geen duurzaam spaarproduct hebben”, raadt Vekeman aan. “Dat bedoel ik met kritische vragen te stellen. Alleen al door in gesprek te gaan met uw bank, helpt u om geld dichter naar een duurzame bestemming te brengen.”

2. Obligaties

Levert geld uitlenen aan duurzame projecten een gelijkaardige intrestvergoeding op als voor gewone obligaties? “Jawel”, zegt Vekeman. Maar hoe schat u de duurzaamheid in van een land of bedrijf dat geld wil lenen? De klassieke (Amerikaanse) financiële kredietbeoordelaars (zoals Standard & Poor’s of Moody’s) zijn berucht wegens hun dubieuze rol in de grote financiële crisis van 2008.

Solability, een gespecialiseerde onderzoeker, rangschikt de landen in zijn jaarlijkse Global sustainable competitiveness index. De top drie wordt gevormd door Zweden (score 59,6), Finland (59,4) en IJsland (59,2). De gemiddelde score op 100 is amper 43,4. Dat zegt volgens Solability dat er nog veel werk aan de winkel is. België komt op plaats 28, met 51,7 punten.

Daarnaast worden ook obligaties uitgeven waar geld wordt geleend voor specifieke projecten. Zoals bijvoorbeeld obligaties om te investeren in windenergie. Banken komen vaak met zulke nieuwe ‘groene’ obligaties.

3. Actieve beleggings­fondsen

In België is al een op de twee van de verkochte beleggingsfondsen op een of andere manier duurzaam. Wat houdt dat in? Vaak hebben ze het ‘Towards sustainablity’-label dat de Belgische banksector heeft uitgedacht.

“Dat is te beschouwen als een minimumstandaard”, zegt Vekeman. “Fondsen die een aantal duidelijk negatieve activiteiten uitsluiten en waar de portefeuille onder meer een duurzaamheids­screening ondergaat, kunnen het label krijgen. In de Europese regelgeving zijn dat veelal zogenaamde ‘artikel 8’- fondsen. Ze worden ook ‘lichtgroen’ genoemd.”

De artikel 9-fondsen zijn de ‘donkergroene’. Waarom? “Artikel 9-fondsen moeten transparant rapporteren over welke duurzame doelstellingen er nagestreefd en gerealiseerd worden en zouden daarom de meest duurzame fondsen moeten zijn.”

Fondsen die geen enkele duurzaamheidsambitie hebben, zijn ‘artikel 6’- fondsen. Tip: vraag uw fondsbeheerder naar de ‘kleur’ van de tien grootste posities van het fonds.

4. ETF’s (indextrackers)

Kunt u duurzaam beleggen via ETF’s? Die zijn toch bedoeld om zonder nadenken een index te volgen? Vekeman: “Er bestaan meer en meer duurzame varianten. Het gaat om gewone indices waarop een duurzaamheidsscreening wordt gedaan. De wereldwijde index voor aandelen, de MSCI World, bestaat normaal uit zo’n 1.500 aandelen. In een duurzamer variant worden daar schadelijke activiteiten zoals tabak en fossiele brandstoffen uitgehaald en blijven er 1.400 aandelen over. In een nog andere, nog duurzamere variant worden enkel de besten per sector meegenomen en blijven er maar 400 aandelen over. Zo zijn vele variaties en alternatieven mogelijk.”

Interessant in verband met het klimaat zijn de indices of ETF’s met het acroniem PAB (‘Paris-aligned benchmark’, naar het klimaatakkoord van Parijs). De bedrijven in die indexen stoten samen de helft minder CO₂ uit dan in de gewone index.

5. Individuele aandelen

“Er hoeft geen absolute waarheid te zijn”, besluit Jasper Vekeman. “U kunt zich, bijvoorbeeld, persoonlijk goed voelen bij de manier waarop Colruyt onderneemt. Dat kan voor u dan een goede keuze zijn.”

Zelf vindt Vekeman ‘materialiteit’ belangrijk. Een brouwer als AB Inbev verbruikt veel water en kan dus vooral iets doen om geen water te verspillen. Of Umicore kan het verschil maken met grondstoffen. U kunt ook beleggen in bedrijven die bouwen aan concrete oplossingen tegen, bijvoorbeeld, de klimaatopwarming. Voorbeelden zijn het Franse Schneider Electric (elektrificatie) of het Belgische Deme, leider in het aanleggen van offshore windmolens.

Vekeman: “De meeste bedrijven rapporteren al uitgebreid over hun inspanningen op het vlak van duurzaamheid. En er zijn bureaus zoals Sustainalytics die beursgenoteerde bedrijven beoordelen. Maar de meeste info is niet publiek. Er is weinig eenvormigheid en er bestaat gevaar op greenwashing. Gelukkig moeten beursgenoteerde bedrijven vanaf begin volgend jaar volgens eenvormige Europese regels rapporteren over hun duurzaamheid.”