Wat serveert de beurs na de laatste renteverhoging?

Volgens beleggers is er een einde gekomen aan de reeks renteverhogingen. In het verleden was dat vaak goed nieuws. Maar niet altijd. Wanneer komt de eerste verlaging en wat betekent dat voor aandelen en obligaties?

De Amerikaanse centrale bank (Fed of Federal Reserve) begon in maart vorig jaar de rente te verhogen en bleef hard op de rem duwen. Op 26 juli werd de rente naar een vork van 5,25-5,50% getild. Het was al de elfde verhoging. Nog nooit werd de rente zoveel in zo’n korte tijd verhoogd. Bij de eerste verhoging, sleepte de beleidsrente nog dicht tegen de 0% terwijl de inflatie al opgelopen was tot 6,4%. Met andere woorden: de heren en dames van de Fed hadden zich laten verrassen.

Ondertussen zijn de meeste economen en de beleggers ervan overtuigd dat zowel de Fed als de ECB de rente voldoende hebben verhoogd. Een nieuwe beleggingsomgeving dient zich aan. In september en oktober meenden beleggers echter dat de renteklim nog niet ten einde was. Op zijn minst vreesden ze een Tafelbergscenario: een rente die lang hoog zou blijven om de inflatie de kop in te drukken. De Amerikaanse obligatierente schoot naar 5% en de aandelenbeurzen gingen in correctie. Na een meevallend inflatiecijfer draaiden beleggers 180 graden en begonnen te rekenen op een eerste renteverlaging volgend jaar. In een furieuze maand november schoten de beurzen hoger. Een prachtig voorbeeld van hoe de rente de beurzen stuurt.

Maar per saldo hebben de grote beursindices niet bewogen. Dus blijft de vraag hoe lang het zal duren voor de Fed de rente begint te verlagen en er zuurstof komt zodat aandelen hoger kunnen. De vraag wat de ECB gaat doen, is minder belangrijk, want de VS leidt duidelijk zowel de conjunctuur als de monetaire richting.

Wanneer zal de rente terug verlaagd worden?

De voorbije veertig jaar duurde het in vorige rentecycli acht maanden (mediaan) na de laatste verhoging vooraleer de Fed de rente voor het eerst verlaagde. Nu zou dat maart 2024 zijn. Maar er waren de vorige decennia grote verschillen: amper een maand in 1984 tot 15 maanden na de laatste renteverhoging in 2006. Vandaag verwachten de markten dat de Fed de rente voor het eerst zal verlagen midden volgend jaar. Dat zou dus minder snel zijn dan in het verleden. Dat lijkt een logische prognose, want de belangrijkste reden om de rente te verlagen is om zuurstof te geven aan een economie die vertraagt of dreigt te krimpen. En hoewel er hier en daar scheurtjes te zien zijn, blijft de Amerikaanse beter draaien dan verwacht: er is nauwelijks (officiële) werkloosheid. De inflatie is vandaag ook nog relatief hoog. Wel is de inflatie in de periode van de renteverlagingen al meer gezakt dan ooit voordien, wat de ‘Fed’ wat krediet geeft. De grote moeilijkheid, voor zowel de Fed als voor beleggers, is om te anticiperen op wat gaat komen. Want een aanpassing van de rente heeft maar na pakweg driekwart jaar of zelfs langer het volle effect. Met andere woorden: de economie zal in 2024 verder vertragen. Komt de Fed te laat blussen, dan kan de economie diep in een recessie zakken.

Hoe presteerden aandelen na vorige rentepieken?

Een beperkte recessie hoeft geen ramp te zijn voor beleggers. Gemiddeld klom De S&P 500 volgens CFA Research in de twaalf maanden na de start van een recessie met 9,2%. Volgens dezelfde onderzoekers zakten aandelen in de 6 maanden voor een recessie gemiddeld met 9,5%. Maar voortgaan op gemiddelden is niet zonder gevaar. Een onderzoek van JP Morgan focuste op de jongste zes rentecycli (sinds 1983). In de 12 maanden voor de eerste renteverlaging evolueerden aandelen vlak. In de 24 maanden nadien genereerden aandelen in vier op zes keer een positief rendement dat opliep van meer dan 20% tot 60%. Tot hier het goede nieuws. Rond de beurstop van 2000 liep het compleet fout. De Fed verlaagde de rente in januari 2001, maar zowel de economie als de beurzen bleven verzwakken. De Amerikaanse centrale bank verlaagde de rente verder, maar kon niet verhinderen dat de Nasdaq met zijn extreem hoog gewaardeerde techaandelen tot 67,8% zakte. Ook in de Grote Financiële Crisis van 2007-2009 bracht de eerste renteverlaging (september 2007) geen soelaas. In Europa verloren indices meer dan 50% en stopten pas met zakken in maart 2009.

De waardering van de aandelen is een element dat meespeelt in de te verwachte koersevolutie. Vooral in 2000, maar ook rond 2008 waren de waarderingen hoger dan gewoonlijk. Ook de komende winstevolutie speelt een rol. Kortom: het is een bijzonder moeilijke oefening om in te schatten wat het deze keer zal worden. De S&P noteert nu tegen zowat 20 keer de verwachte winst, wat relatief hoog is, maar dat is vooral door de zeven dure Amerikaanse (tech)reuzen.

Hoe presteerden obligaties na vorige rentepieken?

Terwijl het beeld voor aandelen meestal positief is maar met veel mits en maren, is de laatste renteverhoging wel duidelijk positief voor obligaties. Volgens het onderzoek van JP Morgan over de voorbije vier decennia was er steevast een mooi rendement op Amerikaanse staatsobligaties in de 24 maanden na laatste renteverhoging. In de jaren tachtig was er zelfs een opbrengst van 65%. Dat zal zich niet herhalen, want toen vertrok de tienjaarsrente van liefst 12%. Een groot stuk van het positieve rendement is telkens afkomstig van de klimmende prijs voor bestaande obligaties als de rente zakt. De laagste opbrengt in twee jaar was 17%, wat nog steeds aantrekkelijk is voor een belegging met in principe lager risico. Opmerkelijk: de langetermijnrente is na de (vermoedelijk) laatste renteverhoging van eind juli per saldo nog niet gezakt, doordat ze in september en oktober eerst nog opliep. Het beste zou dus nog moeten komen.

Als de langetermijnrente zakt, zullen rentegevoelige aandelen normaal ook uitstekend presteren. De vastgoedaandelen, die zo hard zijn gezakt door renteklim, zijn dus ook te overwegen.