Inkoop van eigen aandelen: en wat dan? 

Dankzij de ‘share buybacks’ is het uitstaand aantal aandelen van Bekaert – op anderhalf jaar tijd – al met 6,54 procent gedaald.

De voorbije weken was er veel aandacht voor diverse aankondigingen van aandeleninkopen (‘share buybacks’). De doelstelling is meestal gekend: als de onderneming eigen aandelen op de beurs inkoopt, zijn er minder aandelen in omloop, wat een positieve impact heeft op de winst per aandeel. De ene inkoop is evenwel de andere niet. Soms worden aandelen na enige tijd daadwerkelijk vernietigd, maar in andere gevallen komen ze terug op de markt als personeelsvergoeding, of blijven ze voorlopig in handen van de onderneming.

In de jaarrekening herkennen we deze eigen aandelen onder benaming ‘treasury shares’. We berekenen in deze bijdrage de impact op de winst per aandeel, aan de hand van het voorbeeld van Bekaert dat bij de halfjaarcijfers van 2023 een nieuw programma van aandeleninkopen van 120 miljoen euro aankondigde.

Maar eerst moeten we een aantal begrippen onderscheiden omtrent het aantal aandelen.

Het officiële cijfer: het uitgegeven aantal aandelen (‘issued number of shares’) 

We starten met het basisbegrip van het uitgegeven aantal aandelen (‘issued number of shares’). Dit cijfer geeft aan over hoeveel aandelen het kapitaal van de onderneming is verdeeld. Bij de meeste bedrijven blijft dit grotendeels ongewijzigd doorheen de jaren. Er treedt immers pas een wijziging op als er nieuwe aandelen worden uitgegeven, óf als er aandelen worden vernietigd.

We kunnen dit getal makkelijk terugvinden in het jaarverslag van Bekaert. Het bedrijf startte het jaar 2022 met een totaal van 60,452 miljoen aandelen. In de loop van het jaar kwam er een fractie aan aandelen bij (‘issue of new shares’: 26,4 duizend). Vooral werd er echter een aanzienlijk aantal aandelen vernietigd (‘cancellation of shares’: 1,449 miljoen). Het gevolg is dat het uitgegeven aantal aandelen eind 2022 was teruggevallen tot 59,029 miljoen.

Uitgegeven aantal aandelen op 31/12/2021	60,452 miljoen
Uitgifte van nieuwe aandelen in 2022	+0,026 miljoen
Vernietiging van aandelen in 2022	-1,449 miljoen
Uitgegeven aantal aandelen op 31/12/2022	59,029 miljoen

Dankzij het halfjaarrapport kunnen we dit cijfer ook terugvinden voor 30 juni 2023: Bekaert spreekt van een totaal van nog slechts 55,877 miljoen aandelen. In de eerste 6 maanden van 2023 werden er immers tweemaal aandelen vernietigd. 

Gieten we dit even in een tabel:

Uitgegeven aantal aandelen op 31/12/2022	59,029 miljoen
Vernietiging van aandelen 1 (24/2/2023)	-2,039 miljoen
Vernietiging van aandelen 2 (30/6/2023)	-1,113 miljoen
Uitstaand aantal aandelen op 30/6/2023	55,877 miljoen

Op anderhalf jaar tijd is het uitgegeven aantal aandelen van Bekaert dus teruggevallen van 60,452 miljoen tot 55,877 miljoen, wat overeenstemt met een daling van 7,6 procent. Toch is het niet dit cijfer dat vooral de aandacht van beleggers trekt…

Het belang van de eigen aandelen (‘treasury shares’)

Voor de meest berekeningen, zoals de winst per aandeel, kijkt men immers niet naar het uitgegeven aantal aandelen, maar naar het uitstaand aantal aandelen (‘outstanding number of shares’).

Hierbij worden de aandelen die de onderneming zelf in bezit heeft, de zogenaamde ‘treasury shares’, in mindering gebracht van het uitgegeven aantal aandelen. Er is een goede reden om deze eigen aandelen niet mee te rekenen: ze zijn niet stemgerechtigd en ze geven – logischerwijze – ook geen recht op een dividend. 

De vraag stelt zich natuurlijk wat er nadien gebeurt met die eigen aandelen. Grosso modo zijn er 2 mogelijkheden: de aandelen die werden ingekocht, kunnen vooreerst op een later moment worden vernietigd. Op dat moment verdwijnen deze ‘treasury shares’ opnieuw van de radar en zien we dus een daling van het uitgegeven aantal aandelen, zoals bij Bekaert. 

Een andere mogelijkheid bestaat erin dat de aandelen die eerder werden ingekocht, opnieuw op de markt komen, als zogenaamde ‘share based payment’. Dit kan het gevolg zijn van een vergoeding van (een deel van) het personeel in aandelen, of van de uitoefening van managementopties. In dat geval blijft het aantal uitgegeven aandelen ongewijzigd.

Voor beleggers is het alleszins belangrijk om te weten welke plannen de onderneming koestert met de ingekochte aandelen. Bij de goedkeuring van een inkoopprogramma door de (buitengewone) algemene vergadering wordt dan ook gestipuleerd waarvoor deze aandelen mogen worden gebruikt. 

In het geval van Bekaert werd, bij de bekendmaking van het eerste inkoopprogramma in maart 2022, duidelijk dat de ingekochte aandelen finaal zullen worden vernietigd. 

In de toelichting van het jaarverslag van 2022 vermeldt Bekaert dat er bij het jaarbegin 3,145 miljoen aandelen in eigen bezit waren. Eind 2022 is dat al opgelopen tot 4,376 miljoen. Netto zijn er in 2022 dus 1,23 miljoen ‘treasury shares’ bijgekomen. 

Die toename is natuurlijk het gevolg van het inkoopprogramma dat Bekaert opstartte in 2022. In totaal werden er tijdens dit jaar met name 3,145 miljoen aandelen ingekocht. Slechts een deel ervan werd vernietigd, en een klein deel van de al eerder ingekochte aandelen werd opnieuw op de markt gebracht als ‘share based’ vergoeding. 

Vatten we het samen in onderstaande tabel:

Aantal ‘treasury shares’ op 31/12/2021	3,145 miljoen
Inkoop aandelen in 2022	+3,096 miljoen
Diverse ‘share based’ vergoedingen in 2022	-0,415 miljoen
Vernietiging aandelen in 2022	-1,449 miljoen
Aantal ‘treasury shares’ op 31/12/2022	4,380 miljoen

We maken deze oefening ook even voor de eerste jaarhelft van 2023 (1H23). Opnieuw werden er aandelen ingekocht. Door de vernietiging van een groot pakket aandelen daalde het totaal aantal eigen aandelen evenwel.

Aantal ‘treasury shares’ op 31/12/2022	4,380 miljoen
Inkoop aandelen in 1H23	+1,554 miljoen
Diverse ‘share based’ vergoedingen in 1H23	-0,464 miljoen
Vernietiging aandelen in 1H23	-3,151 miljoen
Aantal ‘treasury shares’ op 30/6/2023	2,318 miljoen

Beleggersfocus op het uitstaand aantal aandelen (‘outstanding number of shares’)

Bij het uitstaand aantal aandelen (‘outstanding number of shares’) houden we met beide componenten rekening. We berekenen dit namelijk als het uitgegeven aantal aandelen (‘issued number of shares’) min het aantal eigen aandelen (‘treasury shares’).

Uitstaand aantal aandelen = Uitgegeven aantal aandelen –  Aantal ‘treasury shares’

Een toename van de ‘treasury shares’ via een aandeleninkoop leidt dus tot een daling van het uitstaand aantal aandelen (en dus een stijging van de winst per aandeel). 

Het moment dat de aandelen worden vernietigd is op zich minder belangrijk.  Het is veeleer van belang om te weten dat ze ooit daadwerkelijk vernietigd zullen worden. Zoals eerder vermeld bestaat immers de mogelijkheid dat de ingekochte aandelen opnieuw op de markt worden gebracht als ‘share based’ vergoeding. In dat geval komen die voormalige ‘treasury shares’ opnieuw als gewone aandelen op de markt. Het gevolg is dan ook dat het uitstaand aantal aandelen opnieuw toeneemt, zodat het gunstig effect op de winst per aandeel teniet wordt gedaan.

Samengevat brengen we schematisch nog even in kaart te brengen welke de impact is van de verschillende transacties op het uitgegeven aantal aandelen en het aantal ‘treasury shares’. Bijgevolg kunnen we dan ook het effect zien op het uitstaand aandelen en de winst per aandeel. 

	Uitgegeven aantal aandelen	Aantal ‘treasury shares’	Uitstaand aantal aandelen	Impact op winst per aandeel
Inkoop aandelen	Ongewijzigd	Stijgt	Daalt	Positief
Vernietiging aandelen	Daalt	Daalt	Ongewijzigd	Neutraal
‘Share based’ vergoeding	Ongewijzigd	Daalt	Stijgt	Negatief

Aan de hand van deze informatie kunnen we het uitstaand aantal aandelen van Bekaert berekenen.

In miljoen	31/12/2021	31/12/2022	30/6/2023
Uitgegeven aantal aandelen	60,452	59,029	55,877
Aantal ‘treasury shares’	3,145	4,380	2,318
Uitstaand aantal aandelen	57,307	54,649	53,559

We bespraken immers eerder dat Bekaert het jaar 2022 begon met 60,452 miljoen uitgegeven aandelen. Aangezien er toen 3,145 miljoen aandelen in eigen handen waren, bedroeg het uitstaand aantal 57,307 miljoen.

In de loop van 2022 werd een deel aandelen vernietigd (waardoor het uitgegeven aantal daalde). Doordat er in de loop van 2022 ook aanzienlijke inkopen plaatsvonden, nam het aandeel ‘treasury shares’ alsnog toe. Hierdoor kwam het uitstaand aantal eind 2022 een stuk lager uit op 54,649 miljoen.

Tot slot zoeken we de info op in het halfjaarrapport. Na de bijkomende vernietigingen in 2023 bedroeg het uitgegeven aantal nog 55,877 miljoen. Dit leidde ook wel tot minder ‘treasury shares’ (ondanks de bijkomende inkopen). Bekaert eindigde uiteindelijk eind juni 2023 op 53,559 miljoen uitstaande aandelen. Op 1,5 jaar tijd is het uitstaand aantal aandelen dus teruggevallen van 57,307 miljoen naar 53,559 miljoen, ofwel een daling van 6,54 procent.

In de praktijk wordt er gekeken naar het gemiddeld aantal aandelen. Dit komt aan bod in het volgende luik: het gewogen gemiddeld aantal aandelen.

En dus nu finaal: het gewogen gemiddeld (uitstaand) aantal aandelen (‘weighted average number of shares’)

IFRS schrijft voor dat er voor de berekening van de winst per aandeel gebruik moet worden gemaakt van het uitstaand aantal aandelen, en meer bepaald van het gewogen gemiddelde (‘weighted average number of shares’).

We maken het concreet. In het geval van Bekaert waren er begin 2022 57,307 miljoen uitstaande aandelen. Op het einde van het jaar is dat teruggevallen tot 54,649 miljoen. Hiervan wordt een gemiddelde gemaakt over het jaar 2022, maar er wordt wel rekening gehouden met de data waarop bv. de aandelen zijn ingekocht.

Concreet houdt dit voor Bekaert in dat er in 2022 sprake was van een gewogen gemiddelde van 56,195 miljoen aandelen, zoals we terugvinden in het jaarverslag.

Kijken we vervolgens naar de halfjaarcijfers van 2023. In het begin van 2023 was er sprake van 54,649 miljoen (idem als eind 2022). Op het einde van het eerste halfjaar bleek eerder dat dit gedaald was tot 53,559 miljoen.

Naar analogie wordt er in het halfjaarrapport een gewogen gemiddelde weergegeven van 54,148 miljoen.

Voor de volledigheid nog: het verwaterd aantal aandelen ‘Diluted number of shares’

In het overzicht wordt ook gesproken van het verwaterd aantal aandelen (‘diluted number of shares’). Dit cijfer houdt rekening met de aandelen die mogelijk nog bijkomend op de markt kunnen komen, in het kader van o.m. managementopties die in de toekomst nog kunnen worden uitgeoefend. In het voorbeeld van Bekaert is de impact beperkt, en dus gaan we hier niet dieper op in.

Winst per aandeel slechts deels beïnvloed door het aantal aandelen  

Bovenstaande berekeningen zijn natuurlijk vooral belangrijk omdat ze mede bepalend zijn voor de winst per aandeel. De basisberekening volgens IFRS is namelijk dat de nettowinst (exclusief minderheidsbelangen) wordt gedeeld door het gewogen gemiddeld uitstaand aandelen. Hoe kleiner dit aantal, hoe groter de winst per aandeel. Daarnaast speelt natuurlijk de winstevolutie een belangrijke rol.

We passen dit even toe op Bekaert voor 2022:

Bekaert behaalde in 2022 een nettowinst van 268,859 miljoen euro. Houden we rekening met gewogen gemiddelde van 56,194 miljoen aandelen (zoals eerder besproken), dan levert dit een winst per aandeel op van 4,784 euro.

Kijken we vervolgens naar de evolutie tussen 2021 en 2022:

	2021	2022	Wijziging
Nettowinst	404,062	268,859	-33,5%
Gewogen gemiddeld aantal	57,001	56,195	-1,4%
Winst per aandeel	7,089	4,784	-32,5%

De daling van het aantal aandelen heeft de daling van de winst per aandeel dus slechts licht kunnen temperen.

Voor 1H23 is het beeld als volgt:

	1H22	1H23	Wijziging
Nettowinst	237,463	161,388	-32,0%
Gewogen gemiddeld aantal	57,041	54,148	-5,1%
Winst per aandeel	4,163	2,980	-28,4%

De daling van het aantal aandelen heeft de daling van de winst per aandeel ditmaal iets meer, maar nog steeds beperkt, kunnen verzachten.

Nieuw inkoopprogramma aangekondigd

Bij de publicatie van de halfjaarresultaten van 2023 werd ook bekendgemaakt dat er een nieuw inkoopprogramma, opnieuw ten bedrag van 120 miljoen euro, wordt opgestart. De eerste tranche van de nieuwe reeks (de 7^e als je ook de 6 tranches van de vorige reeks in rekening brengt) werd op 28 juli onmiddellijk geactiveerd.

Bekaert bevestigt daarbij opnieuw dat de ingekochte aandelen zullen vernietigd worden. Deze zevende tranche zou moeten worden afgerond voor de ‘3Q trading update’ op 17 november 2023.

Via de website kan je regelmatig updates vinden over de inkopen die reeds hebben plaatsgevonden. De recentste updates – bij het schrijven van deze bijdrage – dateren van 25 augustus en 1 september. Bekaert maakt daarin bekend dat er tussen 17 augustus en 23 augustus in totaal 67.782 aandelen (waarvan 39.127 via Euronext Brussel) werden ingekocht, aan een gemiddelde prijs van 43,18 euro. Dit stemt overeen met een bedrag van 2,927 miljoen euro.

Een vergelijking met de cijfers van Euronext over de totale handel in Bekaert leert ons dat de onderneming zelf voor bijna een kwart van het verhandelde volume via Euronext aan de aankoopzijde stond, wat natuurlijk een ondersteunende factor is bij de koersvorming. 

	Inkoopvolume Bekaert Euronext Brussel	Verhandeld volume Euronext Brussel	Percentage ingekocht door Bekaert
17/8/’23 – 23/8/’23	39.127	163.379	23,9%

Uit de laatste update blijkt dat er tussen 24 augustus en 30 augustus in totaal 60.202 aandelen (waarvan 36.635 via Euronext Brussel) werden ingekocht, aan een gemiddelde prijs van 43,59 euro. Dit stemt overeen met een bedrag van 2,624 miljoen euro.

	Inkoopvolume Bekaert Euronext Brussel	Verhandeld volume Euronext Brussel	Percentage ingekocht door Bekaert
24/8/’23 – 30/8/’23	36.365	241.869	15,1%

Bekaert was dus tijdens de laatst gerapporteerde week zelf iets minder actief, terwijl de volumes op de markt hoger lagen. De inkopen door de onderneming waren met name goed voor 15 procent van de verhandelde volumes. 

Hoeveel inkopen nog te gaan?

Kijken we tot slot nog even naar het aantal aandelen dat Bekaert de komende weken nog kan inkopen. 

Nemen we de verschillende updates sinds het halfjaarrapport samen, dan stellen we vast dat Bekaert in de voorbije 5 weken reeds voor 12,2 miljoen euro aan aandelen heeft ingekocht, ofwel 40 procent van de tranche van 30 miljoen euro. Deze zevende tranche loopt in principe nog wel 11 weken (tot 17 november 2023). Mogelijk is Bekaert de eerstkomende weken dus iets minder actief aan de aankoopzijde dan de voorgaande periode, al hangt dat wellicht ook af van de marktomstandigheden …