Beleggen in overheidsbedrijven: wel of niet?
Kan je beter wel of niet beleggen in overheidsbedrijven?
Zowel de Vlaamse als Federale overheid beleggen in beursgenoteerde bedrijven zoals Gimv, Bpost en de Nationale Bank. Zijn zo’n staatsbedrijven ‘veiligere’ beleggingen? En welke kies je dan best ? Onze geldexpert Pascal Paepen belegt zelf in enkele overheidsbedrijven. Hij vertelt waar je op moet letten en in welke aandelen je best (niet) investeert: “Kies voor bedrijven waarin de overheid geen al te grote zeggenschap heeft.”
Gimv
De Vlaamse regering kondigde aan zich voor te bereiden op een uitstap uit Gimv, ofwel de Gewestelijke Investeringsmaatschappij voor Vlaanderen. Als het van de regering afhangt, worden die aandelen binnenkort verkocht.
Ooit was Gimv nog G.I.M.V. Die naam was de afkorting voor Gewestelijke Investeringsmaatschappij voor Vlaanderen. Het bedrijf werd in 1980 opgericht door de Vlaamse regering om zo de buitenlandse uitbreiding van Vlaamse bedrijven mee te financieren. In de crisisjaren ’80 was het immers niet zo evident voor Vlaamse bedrijven om geld te vinden. Meer dan eens hielp Gimv een bedrijf uit de nood. Vandaag zou er bijvoorbeeld geen sprake meer geweest zijn van Barco (een Belgische bedrijf gespecialiseerd in projectietechnologie, nvdr.) als de Gimv er niet zou zijn geweest. Ook Kinepolis, Mobistar (nu Orange Belgium) en – jawel – Lernout & Hauspie kregen al geld van Gimv.
Vlaanderen heeft in de loop der decennia Gimv steeds verder geprivatiseerd. Had men in 1980 nog 100 procent van de aandelen, dan daalde dat belang tot 84,8 procent in 1995, 70 procent bij de beursintroductie van Gimv in 1997, 40 procent in 2005 en 27,7 procent nu. Vlaanderen heeft nu nog 7,5 miljoen aandelen van Gimv, dus eigenlijk heeft iedere Vlaming nu al belegd in één aandeel van Gimv.
Pascal Paepen
Wie nu een aandeel van Gimv koopt, doet een goede zaak. Je betaalt amper 43 euro voor één aandeel. In november 2021 was dat nog 58 euro. Die recordprijs komt ongetwijfeld terug.
Het bedrijf is de laatste jaren getransformeerd tot een dynamische en professionele investeerder in zowat 60 bedrijven. Gimv investeert niet langer enkel in Vlaamse bedrijven, ook in bedrijven uit Nederland, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland. Een belegging in Gimv is vandaag dan ook een heel goed alternatief voor een belegging in een aandelenfonds. Als de Vlaamse regering haar aandelen nu zou verkopen doet ze volgens mij een slechte zaak. Wie nu zelf een aandeel van Gimv koopt, doet een goede zaak. Je betaalt amper 43 euro voor één aandeel. In november 2021 was dat nog 58 euro. Die recordprijs komt ooit ongetwijfeld weer op het koersenbord.
Telecommer en kwel
Niet alle overheidsbedrijven zijn echter een investering waard. Neem nu Proximus. Het bedrijf dat vroeger nog door het leven ging als Belgacom en RTT is een voormalige overheidsmonopolist in de telecom. In heel Europa nam de overheid die sector voor haar rekening omdat de investeringen in telecom zo zwaar waren dat geen enkel privébedrijf de investeringen wou of kon dragen. Het nadeel van een monopolist is echter dat die zich niet commercieel moet gedragen. De klant kan toch nergens anders terecht. En dus moesten klanten in RTT rekening houden met lange wachttijden voordat ze konden telefoneren.
Pascal Paepen
Onze federale overheid is niet bepaald een goede belegger. Wie denkt dat het veiliger is om in een groot overheidsbedrijf te beleggen, denkt beter twee keer na.
Dankzij de concurrentie is Proximus al heel wat verbeterd, al blijft de service in de telecomindustrie toch ondermaats. Daarnaast kreunt het bedrijf onder de zware investeringen in kabel en 5G die in eerste instantie veel geld kosten en pas op termijn winst zullen opleveren. Niet alleen Proximus lijdt daaronder, ook sectorgenoten als Telenet boeren daardoor minder goed. Ik zou dan ook niet investeren in Proximus. Als Belg heb je trouwens al onrechtstreeks meer dan 15 aandelen van Proximus, want ons land houdt nog steeds een belang van 53,51 procent aan in het bedrijf, goed voor bijna 181 miljoen aandelen!
Een aandeel van Proximus was in 2017 nog 32 euro waard. Nu is dat amper 9,2 euro. De waardedaling voor ons land loopt daardoor op tot ruim vier miljard euro. Onze federale overheid is dus niet bepaald een goede belegger. Wie denkt dat het veiliger is om in een groot overheidsbedrijf te beleggen, denkt beter twee keer na. Enerzijds heb je wel een partij die extra geld kan voorzien als dat nodig zou zijn, maar anderzijds zit je in een bedrijf waar de creatie van aandeelhouderswaarde niet bepaald een prioriteit lijkt.
Pascal Paepen
Vijf jaar geleden kostte een bpost-aandeel bijna 28 euro. Vandaag is dat amper 5 euro. Een koopje? Vergeet het maar.
Bpost
Eenzelfde verhaal krijg je bij bpost. Iedere Belg is klant van dat overheidsbedrijf. Maar als je vraag wie tevreden is over de diensten die bpost levert, dan valt dat nogal tegen. Zelfs de zware subsidies die het beursgenoteerde bedrijf vangt – tussen 2023 en 2027 spreken we over 750 miljoen euro – zijn niet van die aard om van bpost een bloeiend bedrijf te maken.
Vijf jaar geleden kostte een aandeel nog bijna 28 euro. Vandaag is dat amper 5 euro. Een koopje? Vergeet het maar. Je belegt veel beter in bedrijven die er wel in slagen hun kernactiviteit naar behoren te vervullen. Bij bpost probeert men ieder jaar de terugval aan inkomsten tegen te gaan door de prijzen te verhogen. Als dat al een oplossing is, is die er enkel voor de korte termijn. Op lange termijn mag het bedrijf nog stevige concurrentie verwachten van sectorgenoten die wel weten hoe ze service kunnen leveren.
De federale overheid heeft een participatie van 51,04 procent in bpost, goed voor zo’n 102 miljoen aandelen of 8,7 aandelen per landgenoot. Het waardeverlies op die positie sinds de recordkoers van 28 euro in februari 2018 bedraagt 2,3 miljard euro. Dat verlies werd weliswaar getemperd door de dividenden die bpost ondertussen heeft uitgekeerd.
Dat is vaak nog een eigenschap van overheidsbedrijven. Ze keren dividenden uit die de overheid dankbaar gebruikt om er het begrotingstekort mee te verminderen. Maar het geld dat die overheidsbedrijven aan hun referentie-aandeelhouder uitbetalen kan het bedrijf uiteraard niet meer gebruiken om te investeren in toekomstige groei. Een hoog dividend is dus niet meteen een voordeel.
Tessenderlo
Datzelfde zagen we ook bij de beursgenoteerde holding Tessenderlo. Daar was weliswaar niet de Belgische overheid de grootste aandeelhouder, maar de Franse. Die mismeesterde het toenmalige chemiebedrijf lange tijd en bleef maar hoge dividenden eisen, zelfs al had Tessenderlo er het geld niet voor. Dat geld werd aan hoge rente geleend bij de banken. Goed voor die banken, maar niet voor Tessenderlo en de aandeelhouders die hoopten op koerswinst. Pas toen de West-Vlaamse zakenman Luc Tack de participatie van 27,52 procent in Tessenderlo overnam van de Franse overheid, nu tien jaar geleden, begon het Belgische bedrijf weer te scoren. Sindsdien stegen zowel omzet, winst als beurskoers. Het voormalige ‘staatsbedrijf’ Tessenderlo heeft daardoor weer een mooie toekomst en is zeker koopwaardig.
Pascal Paepen
Door de rentestijging en het enorme waardeverlies op beleggingen in obligaties zal de Nationale Bank nog grote verliezen boeken.
Nationale Bank
Volgens sommigen is ook het aandeel van de Nationale Bank een koopje. Maar de aandeelhouders van de centrale bank hebben al decennia te lijden onder de hoofdaandeelhouder, de Belgische Staat, die de helft van de aandelen aanhoudt. Het is zelfs vrij bizar dat een centrale bank op de beurs genoteerd is. Dat heeft al geleid tot toestanden waarbij er onduidelijkheid is over wie recht heeft op bepaalde bezittingen van de Nationale Bank: het beursgenoteerde bedrijf, en dus alle aandeelhouders, of enkel de Belgische Staat?
De koers van het aandeel daalde van 4.000 euro in 2010 tot 660 euro vandaag. Onze overheid heeft 200.000 aandelen, waardoor de waardevermindering voor de overheid 668 miljoen euro bedraagt. Dat is nog niet de grootste zorg. Door de rentestijging en het enorme waardeverlies op beleggingen in obligaties zou onze Nationale Bank de komende jaren nog grote verliezen boeken. Een aandeel van Nationale Bank is dus zeker geen veilige of zekere belegging.
Sommige aandeelhouders zijn het daar niet mee eens. De beweging van de groene petten, bijvoorbeeld, ijvert al jaren voor meer respect voor de minderheidsaandeelhouders van de Nationale Bank. Ze spant zelfs rechtszaken aan. Tot nu hebben die weliswaar (nog) niks opgeleverd.
Besluit
Een belegging in beursgenoteerde overheidsbedrijven is zeker niet voor hartlijders. De grote verliezen bij Proximus, bpost en Nationale Bank hebben dat aangetoond. Een belegging in een bedrijf waar de overheid geen al te grote zeggenschap heeft is daarentegen wel interessant. Zo ben ikzelf aandeelhouder van Tessenderlo en Gimv, twee beursgenoteerde ondernemingen die ooit ‘onder de sloef’ van een overheid zaten, maar nu prima gemanaged worden.
(20/02/2023 Het Laatste Nieuws)
Responses