Hoe weet je of je geld bij een veilige bank staat? Onze geldexpert Pascal Paepen geeft advies

Na de schandalen bij Credit Suisse: hoe kan je weten of je geld bij een veilige bank staat? Wie controleert dat? En is er gevaar voor een nieuwe Belgische bankencrisis? Onze financieel expert Pascal Paepen legt uit. “Zeker ben je nooit, bankieren houdt altijd risico’s in.”

Het schandalenparcours van de Zwitserse bank Credit Suisse – opgericht in 1856 maar de jongste jaren vooral een Huis van Wantrouwen – is geëindigd met een overname door marktleider UBS. Geen verrassing. “De voorbije jaren is herhaaldelijk gebleken dat Credit Suisse zowat alle fouten heeft gemaakt die een bank niet mag maken”, zegt Paepen. “De bank was betrokken bij grote schandalen, met uiterst risicovolle beleggers en ondernemers die ze had gefinancierd. Heel speculatief allemaal. Dat is herhaaldelijk in het nieuws geweest en maakte duidelijk hoe onbetrouwbaar Credit Suisse wel was.”

Een overzicht van de kredietwaardigheid van banken kun je bekijken op Spaargids.be © RV

De slechtnieuwsshow van Credit Suisse had je ook kunnen aflezen van de credit rating van de bank, de beoordeling van de kredietwaardigheid van een bedrijf – kan dus ook een bank zijn – op basis van berekeningen van gespecialiseerde kredietbeoordelaars. De bekendste zijn Standard & Poor’s, Fitch Ratings en Moody’s. “Naargelang de kredietwaardigheid wordt een rating toegekend”, legt Paepen uit. “Triple A (AAA) is de hoogste score. Wie minder kredietwaardig is, krijgt een andere rating, zoals AA, A of BBB of nog minder dan dat. Het geeft een indicatie van hoe goed of hoe slecht het is gesteld met die bank. Een dubbele A is nog altijd heel goed, de meeste banken halen die rating niet. We spreken pas over rommel zodra de rating onder de triple B duikt.”

Hoe zit dat met Belgische banken als KBC of Belfius? “Belgische banken hebben een goeie rating. Belfius is een speciaal geval, want dat is een overheidsbank”, zegt Paepen. “KBC heeft ook een mooie rating (een A bij de drie bekendste kredietbeoordelaars, red). Je kan dat allemaal vrij makkelijk online checken, Spaargids.be biedt een goed overzicht. Het enige probleem dat er de voorbije jaren is geweest, was met NewB en daarvoor was er uiteraard ook Optima Bank. Dat zijn twee voorbeelden van relatief kleine banken, dus geen systeembanken. Eigenlijk zijn er in ons land geen problemen en hoeven mensen zich niet ongerust te maken.” Financieel expert Pascal Paepen © Sofie Silbermann

Depositogarantie

De rating die banken krijgen staat overigens helemaal los van de garantieregeling. “Die garantieregeling is er niet alleen voor banken met de beste kredietwaardigheid, maar ook voor de slechtste banken”, zegt Paepen. “Het is een Amerikaanse uitvinding van de jaren 30 van de vorige eeuw. In 1929 en 1930 gingen in de VS meer dan duizend banken failliet, het was de grootste crisis ooit. Om ervoor te zorgen dat de consument toch opnieuw vertrouwen zou krijgen in de banken, werd de spaardepositogarantie uitgevonden. In de VS geldt momenteel een garantie van 250.000 dollar per klant en per bank. Bij ons was dat maar 20.000 euro, maar in de herfst van 2008, na het faillissement van Lehman Brothers, is dat opgetrokken tot 100.000 euro. Onafhankelijk van de kredietrating, is die 100.000 euro gegarandeerd. Als je een gezamenlijke spaarrekening hebt, dan is het 200.000 euro. Op de website van de Nationale Bank kun je checken welke banken onder dat garantiefonds vallen. Stel dat jouw bank er niet tussen staat, dan is dat niet noodzakelijk een probleem. Deutsche Bank is zo’n voorbeeld, die bank valt onder de Duitse depositomaatregel. Toch raad ik aan om ook rekening te houden met de rating van een bank, want het is toch een heel gedoe om aan dat geld te geraken als het misgaat.”

Pascal Paepen, Financieel expert

Aan de depositoga­ran­tie zit een pervers kantje: als het niet uitmaakt waar je spaart, dan zou je in principe de slechtste bank kunnen kiezen met de hoogste rente. Wanneer het dan misloopt, is het toch de overheid die betaalt. Ik vind dat decadent.

“Banken betalen een soort van verzekeringspremie aan de overheid, maar wat doet de overheid met die bijdrage? Dat geld wordt gewoon opgenomen in de begroting en wordt opgesoupeerd. Met andere woorden: wie zegt dat de overheid dat kan betalen? Het goede nieuws is dat deze materie stilaan verhuist naar de Europese Centrale Bank waardoor het minder een zorg wordt voor de afzonderlijke lidstaten. Daardoor kunnen we veel geruster zijn. Er zit ook wel een pervers kantje aan, want als het niet uitmaakt waar je spaart, dan zou je in principe de slechtste bank kunnen kiezen met de hoogste rente. Wanneer het dan misloopt, is het toch de overheid die betaalt. Ik vind dat decadent.”

Pascal Paepen, Financieel expert

Sinds de bankencri­sis van 2008 zijn de regels en de controles veel strenger. De Europese Centrale Bank heeft 120 systeemban­ken, dat zijn de grootste banken van Europa, onder haar hoede.

Volgens minister van Financiën Vincent Van Peteghem is de kans klein dat er in België een nieuwe bankencrisis komt. “In 2008 was de situatie veel ernstiger dan nu”, beaamt Paepen. “Sindsdien zijn de regels en de controles veel strenger. De Europese Centrale Bank heeft 120 systeembanken – dat zijn de grootste banken van Europa – onder haar hoede. Samen met de Nationale Bank van België wordt bijvoorbeeld een KBC ook gecontroleerd vanuit Frankfurt door de ECB. Dat is natuurlijk geen garantie dat het nooit mis kan gaan, maar die banken hebben toch ook geleerd uit de kredietcrisis. Ze hebben in 2008 veel geld verloren en in principe zijn ze voorzichtiger geworden in kredietverleningen.”

Grote winsten

“Helaas is dat niet bij alle banken zo. Credit Suisse heeft zich daar helemaal niets van aangetrokken. Die Zwitserse bank kwam relatief goed uit die crisis van 2008 en is vervolgens heel onverantwoorde risico’s beginnen nemen, waarna het fout is gelopen. Er zullen nog wel wat kleinere banken zijn die daar last van hebben. Maar ik denk niet dat dit bij de Belgische banken het geval zal zijn. Pas op, die hebben ook een aantal zaken gedaan die niet zo goed gelukt zijn. Je kan je afvragen wat ING België in Rusland zat te doen. Waarom moeten die daar leningen geven? Een paar weken geleden waren er nog ontstemde reacties over het feit dat Belgische banken zoveel winst maakten, maar het wijst er wel op dat ze er veel beter voor staan dan de probleembanken. Maar zeker ben je nooit. Bankieren houdt altijd risico’s in. Je kan kredieten verlenen, maar wanneer er een fenomenale recessie komt of een gigantische vastgoedcrisis, dan verliezen veel mensen hun job en kunnen ze niet meer terugbetalen. Bij het begin van de coronacrisis was de nood ook heel hoog, maar toen zijn de centrale banken tussengekomen zodat bedrijven of gezinnen geen slachtoffer werden van situaties waar ze niets aan konden doen.”

Ten slotte: kun je je zomaar laten verleiden door een bank waar je nog nooit heb van gehoord? “Informeer je”, adviseert Paepen. “Het is een zaak van vertrouwen. Je geeft toch geen 10.000 of 100.000 euro aan een instelling die je niet vertrouwt. Koop niets wat je niet begrijpt, neem geen te grote risico’s en als het te goed is om waar te zijn, dan is het niet waar.”

(Marc Coppens, 20-03-23, het laatste nieuws)