Beursweek: Voelt de oliemarkt de economische bui al hangen?

April is normaal een van de beste beursmaanden van het jaar. Kan de beurs herademen na een ­zenuwslopend eerste kwartaal? De toon werd al gezet bij de start van het jaar: de obligatierentes gingen omhoog en de aandelen omlaag.

Doordat de productie en leveringen ­tijdens de coronapandemie een tijd verstoord waren, leidde een sterke economische heropleving tot tekorten aan grondstoffen en onderdelen. Ofwel waren er ­tekorten, ofwel schoten de prijzen ­omhoog. Ook de olie en aardgasprijzen stegen weer spectaculair (na even een ­negatieve olieprijs in 2020). Resultaat: de inflatie liep in de westerse wereld op tot 6 à 8 procent. En dan moeten de effecten van de oorlog in Oekraïne en de economische sancties tegen Rusland nog komen.

Een paar jaar geleden zou zelfs de grootste ziener zo’n hoge inflatie of een oorlog in Europa niet hebben voorspeld, laat staan beide tegelijk. En zo vallen we van de ene verbazing in de andere.

Je zou denken dat de beurzen in een diep, zwart gat gevallen zijn, maar dat valt mee. Natuurlijk zijn er rode cijfers. Wall Street zakte zo’n 5 procent en de Euro­pese beurzen gingen met zo’n 9 procent door de knieën sinds begin dit jaar. Dat is even slecht als de beurs voor groei­bedrijven Nasdaq. Dat cijfer verbergt wel de ellende van vele groeiaandelen die halveerden, of erger. De combinatie van ­hoge verwachtingen en waarderingen kwam hard in botsing met de stijgende rente.

De Europese beurzen verloren evenveel als de groeiaandelen in de VS, maar niet zozeer door de angst voor een hogere ­rente. Hoewel dat meespeelde, begon de angst voor een vertragende economie het gemoed van de beleggers hier te bezwaren. Vooral omdat de centrale banken ­deze keer de markten niet zullen redden. De Federal Reserve en de Europese ­Centrale Bank gaan verstrakken. Lees: ze zullen de rente verhogen en het inkopen van obligaties afbouwen.

Dat is precies het ­tegenovergestelde van wat ze normaal zouden doen als de economie vertraagt: zuurstof geven (de rente verlagen) als het vuur dreigt uit te doven en omgekeerd, blussen als de vlam in de pan slaat. Dat kan vandaag niet, want het verstrakken moet nog grotendeels beginnen. De Fed heeft de rente nog maar een keer verhoogd. De rente op een looptijd van twee jaar is wel al ver voor­opgelopen, richting 2,5 procent. Daardoor werd de rente deze week twee keer invers, een prognose op een recessie een prognose op een recessie. De olieprijs zakte deze week onder de 100 dollar per vat, wellicht door het vrij­geven van strategische reserves in de VS. Of anticipeert de oliemarkt al op een krimpende economie?